In de Verenigde Staten en in Europa wordt sinds een paar weken onder de noemer Black Lives Matter geprotesteerd tegen racisme en politiegeweld. Ook in Nederlandse steden verzamelden zich de afgelopen week duizenden mensen voor Black Lives Matter-manifestaties. NU.nl zetten vijf vragen en antwoorden over de Black Lives Matter-beweging op een rijtje.

Waar staat Black Lives Matter voor?

Black Lives Matter is een beweging en een term die is ontstaan in de zwarte gemeenschap in de Verenigde Staten als een reactie op het politiegeweld tegen Afro-Amerikanen. Aanleiding voor de beweging en de leus was de vrijspraak van een agent in 2013, die betrokken was bij de dood van de ongewapende zeventienjarige Trayvon Martin.

Sindsdien zetten de activisten van Black Lives Matter (BLM) zich in tegen alle vormen van racisme tegen zwarte mensen, waaronder politiegeweld, etnisch profileren en ongelijke behandeling in het Amerikaanse rechtssysteem, aldus hun website.

Black Lives Matter (BLM) werd nationaal bekend vanaf 2014, toen de beweging het boegbeeld werd voor de protesten in de VS na de dood van opnieuw twee zwarte ongewapende mannen. Na de dood van Michael Brown in Ferguson en Eric Garner in New York werd er wekenlang geprotesteerd, braken er zware rellen uit en werd de noodtoestand uitgeroepen.

Wat willen de actievoerders van Black Lives Matter?

De recente protesten van Black Lives Matter in de Verenigde Staten richten zich tegen racisme en het daaruit volgende politiegeweld. Voor veel zwarte Amerikanen is de dood van de 46-jarige George Floyd het zoveelste voorbeeld van racistisch politiegeweld.

De ongewapende zwarte Floyd overleed eind mei nadat een agent zijn knie minutenlang in zijn nek had geduwd. Niet lang daarna ontstaan in het hele land BLM-protesten, die steeds grimmiger worden. De beweging wil onder meer dat de agent wordt aangeklaagd voor moord, wat een paar dagen later ook gebeurt.

Maar naast rechtvaardigheid in de zaak George Floyd, wil Black Lives Matter ook graag een systemische omslag, met een oproep aan de mensen die hun protesten steunen, om vooral hun stem te laten horen in november in het stemhokje tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

Heeft de BLM-beweging in de VS leiders?

Nee. Oprichters Patrisse Cullors, Alicia Garza, en Opal Tometi zijn tegen een structuur van bovenaf en zien hun beweging ook eerder als een netwerk. Iedereen die het eens is met de principes van Black Lives Matter kan zich bij de organisatie aansluiten.

De oprichters verschijnen weleens in de media, zoals drie jaar geleden bij De Correspondent, maar eerder om duiding te geven over de principes van BLM.

Wat is er volgens critici mis met de term All Lives Matter?

Een veelgehoorde reactie op Black Lives Matter (zwarte levens doen ertoe) is waarom de term All Lives Matter (alle levens doen ertoe) niet wordt gebruikt.

Toch slaat de term All Lives Matter volgens BLM-activisten de plank mis. Natuurlijk doen alle levens ertoe, maar deze protesten moeten juist gehoor geven aan politiegeweld en racisme gericht tegen zwarte personen. "All Lives Matter neutraliseert het feit dat het nu juist zwarte mensen zijn die voor hun leven moeten vechten", aldus BLM-activisten tegen de krant The Guardian.

"Alle levens doen er pas toe, als ook zwarte levens ertoe doen", is daarom een leus die veel gehoord en gezien wordt tijden de protesten.

Washington verft Black Lives Matter in enorme letters op straat
52
Washington verft Black Lives Matter in enorme letters op straat

Waarom wordt hier in Nederland tegen politiegeweld tegen zwarte mensen in de VS geprotesteerd?

In Nederland zijn ook verschillende Black Lives Matter-demonstraties georganiseerd, voor een deel om solidariteit te tonen aan de protesten in de VS, maar ook tegen vormen van racisme en discriminatie in Nederland.

Premier Mark Rutte erkende vorige week dat er ook in Nederland sprake is van "systemisch racisme". Discriminatie op de arbeids- en woningmarkt, preventief fouilleren, etnisch profileren, dat zijn problemen die niet alleen in Amerika voorkomen, maar ook in Nederland, aldus de premier.

Volgens Jerry Afriyie, voorman van de antiracismebeweging Kick Out Zwarte Piet (KOZP), moeten Nederlanders zich bewuster worden van het verleden. "Dat begint bij openheid en erkenning van de weggelaten bladzijden van het koloniaal verleden", aldus Afriyie.

Wie organiseert de Black Lives Matter-protesten in Nederland?

BlackLivesMatterNL bestaat uit verschillende organisaties, waaronder Kick Out Zwarte Piet, Black Queer & Trans Resistance NL en Nederland Wordt Beter. Op hun Twitter-pagina is onder meer te zien waar en wanneer BLM-protesten in Nederland worden gehouden.

Voor deze week staan er protesten in Amsterdam (woensdag) en Leeuwarden (zaterdag) gepland.