Een greep uit de berichten vanuit China die dagelijks door internationale media worden overgenomen: de Chinese overheid heeft te laat ingegrepen tegen het coronavirus, doet momenteel te weinig en zet mensen die (nep)nieuws over de crisis verspreiden vast. De wereldgezondheidsorganisatie (WHO) prijst het Aziatische land juist om zijn aanpak van de crisis. Voor welke kant van het verhaal valt meer te zeggen?

Ties Dams, onderzoeker bij het Clingendael China Centre, vindt de algehele aanpak "typerend" voor het Chinese overheidsbeleid. "Het indammen van de crisis doet China op zeer autoritaire wijze, maar ook in meer democratische samenlevingen is het een probleem om dit soort epidemische crisissen te stoppen als geruchten en angst worden verspreid."

Dams denkt dat de WHO vooral blij is met de aanpak omdat het Aziatische land "slagvaardig ingrijpt". Daar sluit Chinadeskundige Fred Sengers zich bij aan. Hij noemt de getroffen maatregelen "buitengewoon ingrijpend", doelend op het besluit van de Chinese overheid om veertien steden tot nader order te 'sluiten'.

Bijna 41 miljoen mensen kunnen daardoor hun steden moeilijk verlaten. Dams noemt het niet ondenkbaar dat China de opsluiting nog maandenlang doorzet, terwijl Sengers verwacht dat nog meer steden binnenkort op slot gaan. "Ik denk niet dat ik een dergelijke maatregel eerder heb gezien, in enig ander land. Maar ze (China, red.) willen nu beperken dat grote groepen mensen bij elkaar komen", zegt Sengers.

'China heeft grote stappen gezet sinds SARS-uitbraak'

Beide Chinadeskundigen zijn het erover eens dat China grote stappen heeft gezet na de SARS-uitbraak in 2003, toen er bijna achthonderd doden vielen. Zowel Dams als Sengers vinden dat communicatie transparanter is geworden en dat getroffen maatregelen en protocollen hun vruchten afwerpen.

Sengers is onder de indruk van de bereidheid van de Chinezen om financiële tegenvallers te slikken. "Complete toeristische attracties zijn stilgelegd, reizen met Chinees Nieuwjaar wordt bemoeilijkt: dat laat zijn sporen na voor de economie."

De harde maatregelen mogen op het conto van regeringsleider Xi Jinping geschreven worden, vindt Dams. In 2012 heeft hij met eenzelfde harde lijn de rust in China teruggebracht toen een harde confrontatie met de VS en een financiële en ecologische crisis op de loer lagen, aldus de Clingendael-onderzoeker.

'Opsluiting van mensen valt niet uit te sluiten'

Dat China mensen opsluit vanwege het verspreiden van (nep)nieuws over de ziekte, valt volgens Dams niet uit te sluiten. "Mensen die het falen van de overheid naar buiten brengen, worden hard aangepakt. Controle nemen over de huidige situatie is nu het belangrijkst."

Volgens Sengers is het normaal dat er kritiek op de Chinese overheid is. "Niet alles kan vlekkeloos verlopen in deze uitzonderlijke omstandigheden. Het zal mij benieuwen hoe Nederland reageert als de Randstad op slot gaat en de intensive care volstroomt. Dat zal veel minder soepel gaan dan men hier denkt."

Landen met besmettingen (per 25 januari)

  • Japan
  • Taiwan
  • Zuid-Korea
  • Thailand
  • Singapore
  • Vietnam
  • Verenigde Staten
  • Frankrijk
  • China
  • Saoedi-Arabië (nationale autoriteiten ontkennen)
  • Hongkong
  • Macau
  • Australië