De metro's in Parijs gaan maandag na maar liefst 46 dagen protest weer rijden, meldt vakbond UNSA-RATP zaterdag. Al sinds 5 december protesteren de Fransen tegen de door de Franse president Emmanuel Macron ingevoerde pensioenhervormingen. Toch zijn protesten van dit kaliber niet vreemd voor de Fransen, zegt Niek Pas, Frankrijk-kenner aan de Universiteit van Amsterdam. "Frankrijk heeft een traditie hoog te houden op dit gebied."

Het door Macron voorgestelde "universele pensioenstelsel" roept onder de Fransen veel afkeer op. Met het nieuwe pensioenstelsel worden de 42 speciale pensioenregelingen afgeschaft en ondergebracht onder één pensioenstelsel. De wettelijke pensioenleeftijd stijgt daarmee van 62 naar 64 jaar.

Toch moet de pensioenhervormingen voor veel Fransen niet als een verrassing komen: de Franse president kondigde de hervormingen al aan in zijn verkiezingscampagne. Waarom zijn de Fransen dan alsnog de straat op gegaan?

Pas wijt de protesten van de Fransen voor een deel aan de basis waarop Macron in 2017 als president werd verkozen. "Die is heel smal. Er zijn altijd veel Fransen sceptisch en anti-Macron geweest. Dat zie je nou ook in de Fransen die de straat op gaan. Ze laten van zich horen."

Daarnaast ligt de boosheid van de Fransen volgens Pas niet zo zeer in de pensioenhervormingen. "Er is in veel sectoren, van onderwijs tot de ziekenhuissector, onvrede over de hervormingen in het sociale stelsel. Het komt erop neer dat Macron meer marktwerking wil invoeren in Frankrijk, en dat proces verloopt heel moeizaam."

Politie grijpt hard in bij protest tegen Franse pensioenhervorming
68
Video
Politie grijpt hard in bij protest tegen Franse pensioenhervorming

'Fransen stemmen met hun voeten'

En dan is het ook nog Franse cultuur om de straat op te gaan om te protesteren. "Fransen stemmen met hun voeten: ze gaan om hun eis en verontwaardiging kracht bij te zetten snel de straat op", zegt Pas. "Als er een conflict is, dan wordt er eerst gestaakt en gedemonstreerd. In Nederland wordt er eerst overlegd, en als we er dan nog niet uitkomen, dan pas gaan we de straten op."

En de Fransen hebben dus wat staken betreft een traditie hoog te houden. Pas verwijst daarbij naar de beruchte stakingsgolf in 1995, waarbij ook werd gestaakt tegen sociale hervormingen. De stakingen zorgden ervoor dat het land wekenlang plat lag, omdat onder andere het spoorwegpersoneel staakte.

De stakingen in 1995 bleken uiteindelijk succesvol: de toenmalige regering onder leiding van Alain Juppé, trok de hervormingen in.

Stakingen ebben langzaam weg

De huidige stakingen gaan waarschijnlijk niet zo succesvol zijn als die in 1995, zegt Pas. "Frankrijk is nu 25 jaar verder, er zijn andere omstandigheden en een andere president." En de koers van Macron is duidelijk: "Hij wil zijn hervormingen zeker doorvoeren, hij heeft ze immers aangekondigd in zijn verkiezingsprogramma. Macron kan zichzelf niet serieus nemen als hij dit niet zou doorzetten."

De vraag is wel in welke vorm en mate het nieuwe pensioenstelsel ingevoerd gaat worden, stelt Pas. "Er moet wel een beetje water bij de wijn worden gedaan."

Gaan de Fransen dan de komende tijd nog massaal de straat op, tot er genoeg water bij de wijn is gedaan? Pas verwacht niet dat de protesten ervoor zorgen dat het hele land plat wordt gelegd, zoals in 1995 gebeurde. "Als dat al had kunnen gebeuren, dan is dat punt al voorbij. Deze protesten zullen vooral wegebben, maar zeker nog her en der opvlammen, als een heidebrand. Ik verwacht alleen niet dat het nog grote maatschappelijke oproer op gaat leveren."