De Britse premier Boris Johnson vindt het tijd om het atoomakkoord met Iran te vervangen door een 'Trump-deal', meldt BBC dinsdag. Die uitspraak doet hij op dezelfde dag dat drie westerse landen de eerste stap richting een mogelijk einde van de overeenkomst nemen.

"Laten we de deal vervangen door een Trump-deal", zei Johnson tijdens het ontbijtprogramma BBC Breakfast. "Dat is wat we nodig hebben. President Trump is een fantastische deal maker, naar eigen zeggen en volgens vele anderen."

Het in 2015 afgesloten atoomakkoord (JCPOA) komt door oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran steeds verder in het gedrang. In 2018 stapte de VS volledig uit de overeenkomst, die de Amerikaanse president Donald Trump omschreef als "de slechtste deal ooit".

Johnson zei tegen BBC dat het akkoord veranderd moet worden om alle partijen weer achter de deal te krijgen, die moet garanderen dat Iran geen nucleaire wapens krijgt in ruil voor sanctieverlichtingen.

Dinsdag lieten Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk weten dat ze een geschillenclausule in het akkoord activeren. De drie probeerden tot nu toe met alle macht de overeenkomst te redden, maar zeggen zich genoodzaakt te voelen deze stap te nemen.

Overeenkomst eindigt mogelijk binnen twee maanden

Met de stap van de drie landen zou er binnen twee maanden een einde kunnen komen aan de overeenkomst, afhankelijk van het verloop van het gedetailleerde geschillenproces dat nu in gang is gezet.

Mocht de deal beëindigd worden, betekent dit dat er verdere Europese sancties tegen Iran komen.

De drie mogendheden benadrukken echter dat ze geen gehoor geven aan de oproep van Trump om "maximale druk" op Iran uit te oefenen, een tactiek waarmee Iran door de VS economisch onder druk gezet wordt met verlammende sancties.

Waar komt de strijd tussen Iran en de VS vandaan?
419
Waar komt de strijd tussen Iran en de VS vandaan?

Keuze niet genomen vanwege crash of Iraanse aanvallen

Volgens de leiders van de drie zou de beslissing geen reactie zijn op de recente Iraanse aanvallen op legerbasissen in Irak, waar Amerikaanse militairen gestationeerd waren. Ook het door Iran per ongeluk neerschieten van het Oekraïense passagiersvliegtuig buiten Teheran zou geen rol spelen.

De stap is volgens hen het gevolg van de Iraanse keuzes om niet meer aan de voorwaarden van het akkoord te voldoen. Het land zou volgens overheidsbronnen minder dan een jaar verwijderd zijn van het hebben van nucleaire wapens, aldus The Guardian.

In een verklaring zeggen de leiders "geen andere mogelijkheid meer te zien dan op deze manier onze bezorgdheid vast te leggen over de keuze van Iran om niet meer aan haar verplichtingen te voldoen".

Raketten tentoongesteld in Teheran in 2017 (Beeld: Reuters)

Verlichting van sancties op Iran is uitgebleven

Het akkoord was in 2015 gesloten tussen Iran en de zes wereldmachten VS, China, Rusland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. In het atoomakkoord is afgesproken dat de verlammende economische sancties tegen Iran verlicht worden in ruil voor minder nucleaire activiteit. Maar die verlichting is volgens Iran nooit gekomen.

De afgelopen jaren heeft het in economisch zwaar weer verkerende land zich daarom steeds verder uit de overeenkomst teruggetrokken. Begin deze maand liet Iran weten niet langer de limieten op de verrijking van uranium te zullen naleven. Hiermee kan nucleaire brandstof gemaakt worden, maar ook een atoombom.

Iran zegt echter geen atoombom te willen bouwen, maar energie op te willen wekken. Het wil daarom nog wel inspecteurs van het Internationale Atoomakkoord toelaten.

Ook houdt Iran de deur voor diplomatie naar eigen zeggen open. De terugtrekking uit het akkoord is volgens hen omkeerbaar, mochten de andere ondertekenaars de beloofde verlichting van sancties nakomen.