Het besluit om het in Iran neergestorte Oekraïense vliegtuig met een raket neer te halen werd in tien seconden genomen, nadat de betrokken operator door een communicatieprobleem niet in contact kon komen met een leidinggevende. Dat zegt de Iraanse commandant Amir Ali Hajizadeh zaterdag.

In de nacht van de vliegtuigcrash had Iran een vergeldingsactie uitgevoerd op Amerikaanse doelen in Irak. Aanleiding hiervoor was het besluit van de Verenigde Staten om de Iraanse generaal Qassem Soleimani te doden. "Die avond stonden we klaar voor een totale oorlog", verklaart Hajizadeh.

De hooggeplaatste luchtmachtcommandant van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) zegt dat de luchtverdediging in de hoogste staat van alertheid was en dat er rondom de hoofdstad Teheran een extra verdedigingslinie was opgesteld. De IRG verzocht alle commerciële vluchten tijdelijk uit te stellen, zegt hij, maar hier zou niet naar zijn geluisterd.

De vlucht van Ukraine International Airlines steeg met 176 inzittenden op vanaf de internationale luchthaven in Teheran. De bemanning hield zich daarbij aan de internationale richtlijnen, zegt Oekraïne. De luchtvaartmaatschappij meent dat het personeel geen enkele waarschuwing over dreigingen had ontvangen van het vliegveld.

'Vliegtuig werd aangezien voor een kruisraket'

Kort na vertrek werd de Boeing 737-800 door de operator van de luchtverdediging ten onrechte aangezien voor een kruisraket, aldus Hajizadeh.

De operator had voor het afvuren van een korteafstandsraket eigenlijk toestemming nodig van een leidinggevende, maar zijn communicatiemiddelen waren weggevallen en hij moest snel een beslissing nemen, aldus Hajizadeh. "In deze situatie heeft hij helaas de verkeerde keuze gemaakt."

Hajizadeh ontdekte al snel dat het vliegtuig was neergehaald. "Toen ik het hoorde, wou ik dat ik dood was, zodat ik geen getuige hoefde te zijn van een dergelijk ongeluk". De autoriteiten werden woensdag, de dag van de crash, door hem op de hoogte gebracht.

Moment waarop Iran Oekraïens vliegtuig neerschiet vastgelegd
48
Moment waarop Iran Oekraïens vliegtuig neerschiet vastgelegd

Iran ontkende dat vliegtuig was neergehaald

Dat het vliegtuig mogelijk per ongeluk uit de lucht was geschoten, werd pas donderdag duidelijk nadat anonieme Amerikaanse overheidsfunctionarissen deze informatie naar de media lekten. Diezelfde avond bevestigde de Canadese premier Justin Trudeau dit scenario op basis van inlichtingen. Op dat moment ontkende Iran nog dat het vliegtuig was neergehaald.

De onthullingen werden in eerste instantie door de Iraanse autoriteiten weggezet als "psychologische oorlogsvoering". Onderzoekers in het land meldden donderdagochtend in een eerste rapport dat de crash mogelijk te wijten was aan een technisch mankement. Het neerhalen van de Boeing zou onmogelijk en onlogisch zijn geweest.

Iran maakte zaterdagochtend bekend dat het verhaal van de westerse landen toch wel klopte. De Iraanse president Hassan Rouhani heeft inmiddels namens Iran telefonisch zijn excuses aangeboden aan Oekraïne, aldus de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zaterdagavond.

De onderzoeken naar de vliegtuigcrash zijn nog in volle gang. Intussen roept de Europese luchtvaartautoriteit EASA vliegmaatschappijen op het Iraanse luchtruim voorlopig te mijden. In Iran zelf worden vanwege het ongeval op meerdere plekken actiegevoerd tegen het regime in het land.

Felle protesten in Teheran nadat regime fouten luchtaanval erkent
56
Felle protesten in Teheran nadat regime fouten luchtaanval erkent