Degenen die verantwoordelijk zijn voor het afgelopen woensdag neerhalen van de Oekraïense Boeing boven Iran moeten berecht worden, zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Iran erkende zaterdag dat het land het vliegtuig per ongeluk heeft neergeschoten.

Als reactie op de bekendmaking van Iran eist Zelensky een volledig en open onderzoek naar het incident en compensatie voor de crash.

Zelensky meldt in een verklaring verder dat de lichamen van de slachtoffers gerepatrieerd moeten worden en dat Iran excuses moet aanbieden via de officiële diplomatieke kanalen.

Iran erkende zaterdag dat vlucht PS752 van Ukraine International Airlines per ongeluk is neergeschoten door Iraans luchtafweergeschut en dat dit te wijten was aan een "menselijke fout".

In de nacht van het ongeluk heerste een gespannen sfeer in Iran. Het land had net een vergeldingsactie op Amerikaanse belangen in Irak uitgevoerd na het doden van generaal Qassem Soleimani en hield rekening met een tegenaanval.

Eerder hield het land vol dat de Boeing 737-800 was neergestort als gevolg van een technisch mankement.

Iraanse commandant: 'Wou dat ik dood was'

De Iraanse president Hassan Rouhani noemde het incident zaterdag een "onvergeeflijke en desastreuze fout" die het land "ten zeerste betreurt".

"Toen ik het hoorde, wou ik dat ik dood was, zodat ik geen getuige hoefde te zijn van een dergelijk ongeluk", reageert de commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) Amir Ali Hajizadeh. In een videoverklaring die zaterdag online is gezet door de staatstelevisie zegt de commandant dat de IRG alle verantwoordelijkheid voor het ongeluk op zich neemt.

Rouhani schrijft in een tweet dat het onderzoek naar het incident voortgezet zal worden. Hoewel hij over "vervolging" en "identificatie" spreekt, is nog niet duidelijk of dit de garantie voor gerechtigheid is waar Oekraïne en Canada naar streven.

Canadese regering: 'De wereld kijkt toe'

Alle 176 inzittenden van de Boeing zijn omgekomen bij de crash. Het grootste deel van de slachtoffers kwam uit Iran en Canada.

De Canadese regering zal gerechtigheid, afsluiting en verwerking voor de slachtoffers blijven nastreven, reageert de Canadese premier Justin Trudeau zaterdagochtend na de bekendmaking van Iran. "Wij zullen met onze partners wereldwijd blijven werken om een volledig en diepgravend onderzoek te garanderen. De Canadese regering verwacht volledige medewerking van de Iraanse autoriteiten."

De afgelopen dagen stond de Canadese regering onder toenemende druk van onder meer westerse inlichtingendiensten om harder op te treden tegen Iran, nadat er steeds meer aanwijzingen leken te komen dat het vliegtuig neergehaald was door Iran.

Op de vraag of Canada vertrouwen had dat Iran het onderzoek goed zal afhandelen, zei de Canadese buitenlandminister Francois-Phillipe Champagne: "De tijd zal het leren en de wereld kijkt toe."

Moment waarop Iran Oekraïens vliegtuig neerschiet vastgelegd
48
Moment waarop Iran Oekraïens vliegtuig neerschiet vastgelegd

Luchtvaartmaatschappij: 'Geen seconde getwijfeld'

Elf van de slachtoffers komen uit Oekraïne, onder wie negen bemanningsleden.

De baas van de Oekraïense luchtvaartmaatschappij Ukraine International zei zaterdag dat hij er "geen seconde aan twijfelde" dat zijn maatschappij niet verantwoordelijk was voor de crash.

"Dit waren onze beste beste jongens en meiden", zei hij over de bemanning van de drie jaar oude Boeing.

Op sociale media zeggen veel Iraniërs ontevreden te zijn met de excuses van de regering, nadat die dagenlang volhield dat het vliegtuig door technische problemen was neergestort.

Velen vragen zich af waarom de Iraanse autoriteiten de luchthaven vlak na de vergeldingsactie niet afsloten.

Vliegtuig neergehaald tijdens vergeldingsactie

De 176 inzittenden lijken nu slachtoffer te zijn geworden van het toenemende vijandigheden tussen de Verenigde Staten en Iran. Die naderden een kookpunt begin januari na het doden van de Iraanse topgeneraal Qassem Soleimani door een Amerikaanse drone.

De motivatie van de Amerkaanse president Donald Trump om het bevel tot deze aanval te geven, wordt in toenemende mate in twijfel getrokken. Critici stellen dat er tot nu toe geen geloofwaardig bewijs is gegeven voor de "onmiddellijke dreiging" die Trump aanhaalde als reden voor de liquidatie van Soleimani. Trump zei dat Soleimani van plan was Amerikaanse belangen aan te vallen.

Soleimani wordt gezien als de architect van de groeiende Iraanse militaire en politieke invloed in het Midden-Oosten. Hij gaf leiding aan de Al Quds-brigade binnen de IRG. Die brigade werd in 2007 door de Verenigde Staten als terroristische organisatie aangemerkt.