Iran heeft vrijdag gedreigd hard te zullen terugslaan nadat een Amerikaanse luchtaanval in Bagdad een einde maakte aan het leven van de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Grootayatollah Ali Khamenei heeft Soleimani's vicecommandant tot opvolger benoemd.

In het kort

  • Generaal Qassem Soleimani gold als de op een na machtigste man van Iran en de architect van de groeiende invloed van dat land in het Midden-Oosten.
  • Iran dreigt met vergeldingsacties.
  • De spanningen tussen VS en Iran lopen al langer op.

De Amerikaanse aanval markeert een dramatische escalatie van de 'koude oorlog' tussen Iran, de Verenigde Staten en Amerikaanse bondgenoten in de regio, zoals Saoedi-Arabië en Israël.

Soleimani was razend populair in zowel zijn eigen land als Irak, waar hij hielp de orde te herstellen nadat de opmars van Islamitische Staat het Iraakse leger tot een wilde terugtocht dwong. Hij stond aan het hoofd van de Quds-brigade, een speciale eenheid van de Iraanse Revolutionaire Garde.

"Alle vijanden moeten weten dat de jihad van verzet zal doorgaan met een verdubbelde motivatie en dat de strijders in de heilige oorlog de definitieve overwinning wacht", zei Khamenei in een verklaring. In Iran worden de landen en organisaties in de regio die vijandig tegenover de VS en Israël staan vaak aangeduid als een "front van verzet".

Khamenei benoemde de waarnemend commandant van de Quds-brigade, generaal Esmail Ghaani, tot opvolger van Soleimani.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo, noemde de aanval "wettig" en stelde dat de risico's enorm waren geweest als de VS geen actie tegen Iran had ondernomen. "Wij zijn niet op zoek naar oorlog met Iran, maar we zullen niet langs de zijlijn blijven staan als Amerikaanse levens worden bedreigd", zei hij.

Pro-Iraanse milities in Irak nemen mogelijk wraak

"Het martelaarschap van Soleimani zal Iran vastberadener maken om zich te verzetten tegen de Amerikaanse uitbreidingsdrang en onze islamitische waarden te verdedigen", liet de Iraanse president Hassan Rohani vrijdag weten. "Iran en andere landen in de regio die naar vrijheid streven, zullen zonder twijfel wraak nemen."

De premier van Irak, Adel Abdul Mahdi, zei in een reactie op de aanval dat de VS de Iraakse soevereiniteit en internationale afspraken heeft geschonden. Hij riep alle betrokken partijen op terughoudend te zijn.

Ook de invloedrijkste sjiitische geestelijke in Irak, ayatollah Ali Al Sistani, veroordeelde de aanval op het vliegveld als een "onbeschaamde schending van de Iraakse soevereiniteit". Hij riep alle partijen op zich "terughoudend op te stellen en wijs te handelen".

Video toont brandende auto Iraanse generaal na luchtaanval VS
46
Video toont brandende auto Iraanse generaal na luchtaanval VS

Amerikaanse bondgenoten huiverig na aanval

Israël, de andere grote vijand van Iran en de belangrijkste bondgenoot van de VS, heeft zijn strijdkrachten in een verhoogde staat van paraatheid gebracht naar aanleiding van de Amerikaanse aanval. Premier Benjamin Netanyahu brak een bezoek aan Griekenland voortijdig af.

Europese bondgenoten van de VS, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland, hebben gezegd zich zorgen te maken over een verdere escalatie van de spanningen.

De Amerikaanse ambassade heeft alle Amerikanen in Irak aangeraden het land te verlaten. Nederlanders in Bagdad kregen hetzelfde advies van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken en Frankrijk adviseerde zijn burgers vrijdag om uit de buurt te blijven van publieke bijeenkomsten en op straat geen foto's te maken.

Deskundigen zeggen dat het onwaarschijnlijk is dat Iran zal aansturen op een open conflict, aangezien de Iraanse strijdkrachten niet zijn opgewassen tegen de Amerikaanse. Ze achten het waarschijnlijker dat Iran zijn invloed in de regio zal aanwenden om vergeldingsacties op een kleinere schaal uit te voeren, bijvoorbeeld via pro-Iraanse milities in landen als Irak, Syrië en Libanon.