Gelekte documenten hebben voor het eerst onomwonden aangetoond hoe China honderdduizenden - hoofdzakelijk Oeigoerse - moslims hersenspoelt in zwaarbeveiligde gevangeniskampen in het land.

Het lek is zondag uit de doeken gedaan door het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), dat samenwerkte met zeventien internationale nieuwsmedia, waaronder de BBC en The New York Times. De Amerikaanse krant meldde vorige week al de geheime documenten in handen te hebben.

Uit de onthullingen blijkt hoe gevangenen opgesloten, geïndoctrineerd en gestraft worden. Ontsnappen is geen optie.

De schatting is dat ongeveer een miljoen moslims - meestal uit de Oeigoerse gemeenschap - zonder proces zijn vastgezet. Ook komt naar voren dat moslims op een ongekend grote schaal worden opgesloten. Zo blijkt uit de documenten dat in een willekeurige week in 2017 vijftienduizend mensen naar kampen in de regio Xinjiang vervoerd zijn.

Lek omgedoopt tot The China Cables

De ICIJ kreeg de documenten in handen via een anonieme Chinese bestuurder. The New York Times noemt dit het grootste lek van de Chinese overheid van de afgelopen decennia.

De stukken, die door de ICIJ zijn omgedoopt tot The China Cables, bevatten onder meer een negen pagina tellend memo, dat in 2017 is verstuurd door Zhu Hailun, een hoogwaardigheidsbekleder binnen de Communistische Partij in Xinjiang. De documenten waren bestemd voor bestuurders van de kampen.

In de documenten geeft Zhu instructies over hoe de kampen geleid moeten worden. Zo geeft hij opdracht om ongehoorzame gevangenen harder te straffen, de discipline in de cellencomplexen op te voeren en bekeren te promoten.

Wie zijn de Oeigoeren en waarom onderdrukt China hen?
180
Wie zijn de Oeigoeren en waarom onderdrukt China hen?

Gevangenen onderworpen aan strenge discipline

Ook staat in de memo dat de studie van de Chinese taal (Mandarijn) de hoogste prioriteit moeten hebben en "studenten" aangespoord moeten worden om volledig te transformeren. Daarnaast moeten gevangenissen ervoor zorgen dat er in alle ruimten videobewaking is - zonder uitzonderingen.

De documenten onthullen ook hoe elk aspect van het leven van een gedetineerde gemonitord en gecontroleerd dient te worden. "De studenten moeten een vast bed, vaste zitplaats en een vaste plek hebben om te werken en het is ten strengste verboden hier veranderingen in aan te brengen", staat in de memo te lezen.

Ook moeten gevangenen zich houden aan vaste gedragsdisciplines, variërend van hoe zij 's ochtends moeten opstaan tot hoe zij een deur moeten sluiten.

China ontkent: Lek is nepnieuws

De Chinese regering hebben de aantijgingen van de inhumane praktijken in de gevangenissen altijd stelselmatig ontkend. Volgens de Chinese autoriteiten dragen de kampen bij aan een succesvolle manier om terrorisme en extremisme tegen te gaan. De BBC meldt dat de Chinese ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk de documenten afdoet als "nepnieuws".

Er bestaat al langer internationale ophef over de detentiekampen in China. In een brief aan de VN-Veiligheidsraad riepen 24 landen China in juli op de massadetentie te beëindigen.