Nu de Koerdische groeperingen in het noordoosten van Syrië grotendeels verslagen lijken te zijn, rest de vraag wat er gaat gebeuren met Idlib. Deze provincie is een van de laatste en belangrijkste rebellenbolwerken van Syrië. Hoe is dat zo gekomen?

Zware bombardementen zijn in Idlib aan de orde van de dag. Met behulp van Russische luchtsteun voert de Syrische regering er sinds april een grootscheeps offensief uit, waarbij volgens de Britse ngo The Syria Coalition tot nu toe zo'n dertienhonderd mensen omgekomen zijn.

Ook deze week was het raak. 22 mensen kwamen woensdag om bij twee verschillende bombardementen, op onder meer een vluchtelingenkamp in Qar. Volgens reddingswerkers van de White Helmets zouden in totaal zestien kinderen gedood zijn.

Idlib is voor de Syrische president Bashar Al Assad de laatste horde in zijn missie om Syrië weer compleet onder zijn bewind te brengen. Het is daarom ook een van de belangrijkste regio's in deze fase van de al bijna negen jaar oude Syrische burgeroorlog.

Dorpen platgebombardeerd

De reden dat Idlib zo van belang is geworden, heeft gedeeltelijk te maken met een politiek akkoord dat Turkije en Al Assads bondgenoot Rusland in september 2018 sloten. Om de burgers van Idlib tijdelijk te beschermen tegen de opmars van Al Assad werd de regio aangemerkt als een zogenoemde 'gedemilitariseerde zone', in essentie een lokale wapenstilstand.

Hans Wurzer van het Clingendael Instituut beschrijft hoe Idlib door Al Assad lang gebruikt werd om alle rebellen in één hoek van het land samen te brengen en vertelt welke militaire tactiek gebruikt werd om de rebellen te verslaan.

"Wat er vaak gebeurde, was dat het regeringsleger aan één kant van het belegerde gebied een wapenstilstand afkondigde. Tegelijkertijd werd de andere kant volledig onder vuur genomen en platgebombardeerd, met hulp van de Russische luchtmacht. Nadat de rebellen zich overgaven, werden ze overgeplaatst naar Idlib."

'Rebellen als stof in een hoek geveegd'

Deze tactiek noemden de Syrische generaals vaak "het stof in één hoek van de kamer vegen", vervolgt Worzer. Maar daarbij werden ook veel burgers geëvacueerd naar Idlib. "We hebben het natuurlijk niet over stof, maar over mensenlevens." In de provincie wonen nu dan ook zo'n drie miljoen burgers, vluchtelingen en rebellen, terwijl er voor de oorlog slechts één miljoen inwoners waren. "Die zitten nu allemaal bij elkaar op dat kleine stukje Idlib."

De wapenstilstand van de gedemilitariseerde zone in Idlib kwam feitelijk ten einde in januari 2019, toen jihadistische rebellen van Hayat Tahrir Al Sham (HTS, het voormalige Jabhat Al Nusra) de macht afpakten van gematigdere groeperingen in de provincie. De machtswisseling zou een opmaat blijken voor het nieuwste offensief, dat vier maanden later van start ging met steun van Rusland.

"Zoals Al Assad altijd al gezegd heeft, wil hij elke centimeter van Syrië terugwinnen", zegt Wurzer. "Het regeringsleger vecht zich nu met Russische steun dorp voor dorp door Idlib, en ook hier gebruiken ze de tactiek van omsingelingen en bombardementen."

Toekomst van Idlib is onduidelijk

Al Assad zei eind september op de Syrische staatstelevisie dat er een einde is gekomen aan het grote offensief om Idlib te heroveren. De regering zal nu mogelijk via andere wegen proberen het gezag van de Syrische staat in de regio te herstellen. Welke wegen Al Assad hiermee bedoelt, is onduidelijk.

De Turkse defensieminister hintte donderdag in elk geval op een mogelijke vervolgstap. Een permanente wapenstilstand in Idlib zou mogelijk zijn, mits Al Assad zijn troepen terugtrekt tot achter de eerder met Rusland afgesproken linies. Vermoedelijk bedoelt hij hiermee de grenzen van de voormalige gedemilitariseerde zone.

VN: 'Ziekenhuizen bewust aangevallen'

Eerder deze maand veroordeelden de Verenigde Naties aanvallen op ziekenhuizen in Idlib. In de afgelopen zes maanden zouden volgens de Verenigde Naties meer dan zestig medische locaties gebombardeerd zijn. De organisatie zegt dat het er alle schijn van heeft dat de medische instellingen bewust onder vuur genomen worden.

Het aanvallen van ziekenhuizen is volgens Wurzer een bewuste tactiek van de Syrisch-Russische coalitie. Het vindt al plaats sinds de Russen zich in 2015 actief in de oorlog begonnen te mengen. De VN geeft de Russen lijsten met vermoedelijke locaties van ziekenhuizen, zodat deze buiten schot blijven. Maar die lijsten worden volgens Wurzer misbruikt.

"Bij de omsingelingen van dorpen worden doelen zoals broodfabrieken en ziekenhuizen gebombardeerd. Alles om de bevolking het idee te geven dat ze geen kant meer op kunnen en de wanhoop compleet te maken, zodat burgers zich tegen de rebellen keren."

"Het is een vreselijk middel, maar dit hebben we eerder gezien in deze oorlog. Chemische wapens worden gebruikt, er wordt geen onderscheid gemaakt tussen burgers en milities tijdens bombardementen. Het lijkt te gebeuren zonder dat er gevolgen komen voor deze oorlogsmisdaden, die we eigenlijk al sinds het begin van het conflict zien."