William Taylor, de Amerikaanse waarnemend ambassadeur in Oekraïne, heeft woensdag in een openbare hoorzitting getuigd voor het Congres. Hij vertelde dat president Donald Trump tijdens een telefoongesprek met EU-ambassadeur Sondland informeerde naar "de onderzoeken".

Dat is mogelijk een directe link tussen Trump en onofficieel buitenlandbeleid ten aanzien van Oekraïne, geleid door zijn persoonlijke advocaat.

EU-ambassadeur Sondland had toen net een onderhoud gehad met de nieuwe Oekraïense president, Volodymyr Zelensky. Hij zou Trump hebben geantwoord dat "de Oekraïners klaar waren om de volgende stap te zetten".

De medewerker van Taylor die het telefoongesprek zou hebben opgevangen, vroeg volgens de getuige toen aan Sondland wat president Trump van Oekraïne vond.

Taylor zei: "Ambassadeur Sondland zei dat president Trump meer om de onderzoeken naar Biden geeft."

Trump zou van Zelensky hebben verlangd dat die een onderzoek naar de Bidens aankondigde. De Amerikaanse president zou bijna 400 miljoen dollar aan militaire steun aan Oekraïne hebben bevroren als pressiemiddel en ook een voorgestelde ontmoeting tussen hem en Zelensky in het Witte Huis op die manier hebben ingezet.

De militaire hulp aan Oekraïne werd weer beschikbaar gemaakt toen senatoren uit beide partijen bij het Witte Huis klaagden over de bevriezing en dreigden die met nieuwe wetgeving aan te vechten.

Naast Taylor getuigde ook George Kent, topambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken belast met Oekraïne. Het eerste deel van de hoorzitting bevatte aanmerkelijk meer spektakel dan het vervolg.

Getuigen spreken over 'schaduwbeleid' uit Witte Huis

Zowel Taylor als Kent bevestigde wat zij vorige maand ook zeiden tijdens verhoren achter gesloten deuren: dat het Witte Huis een schaduwbeleid ten aanzien van Oekraïne voerde dat buiten de reguliere kanalen om ging en werd geleid door Trumps persoonlijke advocaat, Rudy Giuliani, die geen officiële rol binnen de regering heeft.

Het schaduwbeleid leek eerst synchroon te lopen met het reguliere Oekraïnebeleid van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, maar wekte zorgen bij de twee getuigen toen duidelijk werd dat Giuliani Oekraïne onder druk zette om onderzoeken naar de politieke rivalen van Trump aan te kondigen. Daarbij zouden het Oekraïense verlangen naar een Witte Huis-ontmoeting tussen Trump en Zelensky en een bedrag van bijna 400 miljoen dollar aan militaire hulp als pressiemiddelen zijn gebruikt.

Taylor kwam met nieuwe onthulling

De onthulling van Taylor over het telefoongesprek dat zijn medewerker opving was nieuw; deze informatie kwam niet naar buiten tijdens een besloten hoorzitting vorige maand. Hij vernam het verhaal van zijn medewerker pas daarna, zegt hij.

De verklaring is in strijd met die van Sondland, die achter gesloten deuren getuigde niet met Trump over de onderzoeken te hebben gesproken.

Ook spreekt Taylor hiermee Donald Trump zelf tegen, die heeft gezegd Sondland amper te kennen, en ontkracht hij de bewering van Trumps Republikeinse verdedigers dat de president niet betrokken was bij het werk van zijn advocaat Giuliani in Oekraïne.

EU-ambassadeur Sondland verschijnt volgende week tijdens een publieke hoorzitting. Een medewerker van het ministerie van Buitenlandse Zaken, David Holmes, zal achter gesloten deuren worden gehoord, kondigde het inlichtingencomité van het Huis van Afgevaardigden woensdag aan tijdens de getuigenis van Taylor. Naar verluidt is Holmes de medewerker die hem vertelde over het telefoongesprek tussen Trump en Sondland.

Taylor hekelt beleid dat Oekraïense levens in gevaar bracht

Topdiplomaat Taylor was verder keihard in zijn oordeel over het onofficiële Oekraïnebeleid van het Witte Huis. Hij trok een verband tussen het bevriezen van de militaire hulp en de dood van Oekraïense militairen aan het front in Oost-Oekraïne, dat hij recent nog zelf bezocht. "Ik en anderen waren verbijsterd", zei hij over het moment waarop hij ontdekte dat de fondsen waren bevroren.

"Oekraïners waren aan het vechten tegen Russen en rekenden niet alleen op de training en de wapens, maar ook op de bevestiging van Amerikaanse steun. Binnen een oogwenk realiseerde ik dat een van de steunpilaren van onze sterke steun aan Oekraïne werd bedreigd. Het irreguliere beleidskanaal ging direct in tegen de doelen van het lang gehanteerde Amerikaanse beleid."

Republikeinen zetten verklaringen weg als geroddel

De Republikeinen zetten tijdens het verhoor alle zeilen bij om de aandacht te verschuiven naar beschuldigingen van verkiezingsinmenging door Oekraïne in 2016. Zij leken de aandacht af te willen leiden van het onderwerp waar de impeachement-verhoren over gaan, namelijk de pogingen van Trump om Oekraïne te bewegen hem te helpen met een onderzoek tegen zijn politieke tegenstander.

Republikeinen benadrukten tijdens het verhoor dat Taylor niet meeluisterde met het telefoongesprek tussen Trump en Zelensky, nooit met de Oekraïense president sprak over de verzoeken van Trump en veel van zijn informatie van anderen heeft gehoord.

De Amerikaanse president zelf liet via zijn woordvoerder weten niet naar de verhoren te kijken. Maar een snelle blik op de Twitter-feed van Trump doet wederom vermoeden dat de president zich wat intensiever met de gebeurtenissen in het Huis bezighoudt dan zijn woordvoerder eerder vandaag beweerde. De president plaatste onder meer twee nieuwe campagnevideo's: een aanval op het impeachmentproces en een bredere aanval op de Democraten.

Proces getekend door politieke verdeeldheid

De Amerikaanse media zijn verdeeld over de getuigenis tegen Trump. Kritische commentatoren prijzen de helderheid van de getuigenissen. Vooral William Taylor heeft zich ontpopt als een sterke getuige, die een bijzonder schadelijk verhaal voor de Amerikaanse president uiteenzet, vinden zij. Aan rechtse zijde wordt de geijkte Republikeinse verdedigingsstrategie gevolgd.

De grote vraag is en blijft of de publieke hoorzittingen de gewone Amerikaan kunnen overtuigen. Aankomende vrijdag is de beurt aan Marie Yovanovitch, de oud-ambassadeur in Oekraïne, die beweert dat zij werd ontslagen toen ze niet wilde meewerken met Giuliani.

Waarschijnlijk zullen de Democraten tijdens de openbare hoorzittingen daarna de ruimte geven aan getuigen zoals Alexander Vindman, een hooggeplaatste militair die wél meeluisterde tijdens het telefoongesprek tussen Trump en Zelensky en daarmee de directe aanleiding voor het afzettingsonderzoek vormde.