Voor de vierde keer in krap vier jaar tijd moeten de Spanjaarden zondag naar de stembus. De verwachting is dat de sociaaldemocratische Partido Socialista Obrero Español (PSOE), die na een mislukte coalitievorming de verkiezing uitschreef, opnieuw als winnaar uit de bus komt. Maar de kans dat deze verkiezingen wél voor een succesvolle coalitievorming gaan zorgen, is volgens Spaanse media niet heel groot.

De Spaanse premier Pedro Sánchez kondigde in september opnieuw een verkiezing aan nadat onderhandelingen over een nieuwe regering met steun van het links-populistische Unidos Podemos, op niets uitliepen.

Deze verkiezing neemt de PSOE het opnieuw op tegen de links-populisten, maar ook andere grote partijen zoals de centrumrechtse Partido Popular (PP) en de liberale partij Ciudadanos gaan naar verwachting veel zetels krijgen in het parlement.

Toch zijn het niet alleen deze grotere partijen die een rol spelen tijdens de verkiezingen. Vele ogen zijn ook gericht op de radicaal-rechtse partij Vox dat bezig is met een opmars in het land en naar verwachting het aantal zetels gaat verdubbelen.

Mislukte coalitievormingen zorgen voor vierde stembusgang in vier jaar tijd

Nadat zijn voorganger aftrad na een motie van wantrouwen, werd Sánchez in juni 2018 premier van een minderheidsregering. De krappe meerderheid met Catalaanse onafhankelijkheidspartijen verdween echter toen deze partijen de begroting van Sánchez verwierpen. De Spaanse premier schreef daarop nieuwe verkiezingen uit voor april 2019.

Hoewel de PSOE ook deze verkiezingen won, had de partij wederom geen meerderheid in het parlement. Pogingen om een coalitie te vormen met Unidos Podemos liepen ook op niks uit: de twee partijen konden het onder meer niet eens worden over de verdeling van de ministerposten.

Reden voor Sánchez om op 17 september opnieuw verkiezingen uit te schrijven. Het is voor de Spaanse bevolking de vierde keer in vier jaar tijd dat ze naar de stembussen moeten. In 2016 werden ook al vervroegde verkiezingen uitgeschreven, nadat het de partijen niet gelukt was om een coalitie te vormen naar aanleiding van de verkiezingen in 2015.

PSOE zondag weer verwachte winnaar, ogen ook gericht op radicaal-rechts

Volgens verschillende peilingen gaat PSOE zondag de verkiezingen winnen. Wel moet de partij een aantal zetels inleveren: volgens de peiling van de Spaanse krant El Pais kan PSOE zondag 121 van de beschikbare 350 zetels verwachten. Dit zijn er twee minder dan bij de verkiezingen in april.

Het is dus waarschijnlijk dat de PSOE wederom geen meerderheid krijgt in het parlement, en weer moet gaan samenwerken met andere partijen. De meest voor de hand liggende partij voor een samenwerking met PSOE is Unidos Podemos, maar zelfs als deze partijen willen samenwerken, hebben ze volgens de peilingen geen absolute meerderheid.

Om een meerderheidskabinet te vormen heeft PSOE ook gedoogsteun nodig van de Catalaanse en Baskische separatisten, die in 2018 de begroting van PSOE verworpen. Een andere optie is het samenwerken met een van de rechtse partijen: de christendemocratische Volkspartij of het liberaal-rechtse Ciudadanos.

De radicaal-rechtse partij Vox gaat deze verkiezingen ook een forse winst boeken. De partij maakte in december 2018 een debuut met 12 zetels en verwierf in april 24 zetels. Dit aantal gaat zondag naar verwachting bijna verdubbelen.

Die verdubbeling zou Vox de derde grootste partij van de verkiezingen maken. PP komt naar verwachting als tweede grootste partij uit de verkiezingen.

Naast de opkomst van Vox, onderscheidt de verkiezing van zondag zich doordat een nieuwe partij zich verkiesbaar heeft gesteld, die het politieke klimaat in het land nog verder kan versplinteren. De partij, Más País (meer land), is ontstaan uit onvrede over de mislukte coalitievorming tussen PSOE en Unidos Podemos. Volgens de peilingen krijgt deze nieuwe partij vijf zetels.

Santiago Abascal, de huidige voorzitter van de de radicaalrechtse Spaanse partij Vox. (Foto: Pro Shots)

Niet veel vertrouwen in succesvolle coalitievorming

Sánchez gaat met zijn PSOE waarschijnlijk weer de grootste partij worden en moet dus op zoek naar nieuwe partijen om een coalitie mee te vormen. De premier gaf eerder al aan een links en pro-Europese regering te willen vormen. Na de verkiezing in april gaf Sánchez aan geen enkele partij uit te sluiten in de onderhandelingen en te streven naar "een regering die de grondwet respecteert en sociale rechtvaardigheid promoot".

Op basis van peilingen voorspelt het Spaanse nieuwsmedium ABC echter dat "noch links, noch rechts een meerderheid gaan behalen".

Ook de Spanjaarden zelf lijken niet heel optimistisch over de uitkomst van de komende verkiezingen: volgens El Pais verwacht meer dan de helft van de Spanjaarden dat de verkiezing een "zodanig zwakke regering gaat opleveren dat er binnenkort weer verkiezingen moeten worden uitgeschreven".