Zuid-Soedan wordt geteisterd door de zwaarste overstromingen in vier decennia, stelt VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Ruim een miljoen mensen zijn inmiddels getroffen.

Het land heeft sinds juni te maken met zware overstromingen. Met name in de hooglanden van buurland Ethiopië regent het meer dan normaal, waardoor rivieren in lager gelegen delen van Zuid-Soedan overstromen.

De Zuid-Soedanese president Salva Kiir riep vorige week de noodtoestand uit in het grootste deel van het land. In sommige regio's zijn er enkel nog eilanden van enkele honderden vierkante meters met droog land over, zoals bijvoorbeeld in het oosten van het land in de stad Pibor.

Het UNHCR en Artsen zonder Grenzen (AzG) vrezen voor de terugkeer van cholera in het land, vanwege het gebrek aan schoon drinkwater en onhygiënische omstandigheden. Nog geen jaar geleden werd Zuid-Soedan choleravrij verklaard.

Zuid-Soedan is een van de armste landen van Afrika; volgens de VN is bijna twee derde van de inwoners afhankelijk van noodhulp. Zes jaar lang woedde er in het land een burgeroorlog. Ruim 1,7 miljoen mensen zijn er nu ontheemd.

Ziekenhuis Artsen zonder Grenzen overstroomd

"Er is bijna geen droog stuk land meer te vinden", zegt Kim Gielens, die vijf dagen geleden nog in Pibor was namens AzG. Het ziekenhuis van de organisatie overstroomde daar volledig. De bevolking in het gebied is volgens Gielens volledig afhankelijk van zorg die AzG biedt.

"Eerst keken we de kat uit de boom en probeerden we te redden wat er te redden viel. Daarna sloten we het ziekenhuis afdeling voor afdeling. Maar op een gegeven moment was er niets meer over." Een vervangend ziekenhuis van tenten overstroomde ook al snel, waarna zelfs Gielens en het team moeite hadden met het vinden van een overnachtingsplek.

Droge grond is schaars in Pibor

Gielens schat dat in en rondom Pibor circa 50.000 tot 60.000 mensen getroffen zijn door de overstromingen. Velen van hen heeft de organisatie uit het oog verloren.

Beelden tonen een gebied dat verworden is tot een klein eilandenrijk. Volgens Gielens komt dit door de geografie van het gebied, dat omringd is door rivieren: "In Pibor is een ander type grond waardoor het water moeilijker verdwijnt dan in de omgeving. Ook is het gebied zeer vlak, waardoor er weinig tot geen hoge grond is om naar te vluchten."

Op de schaarse stukken land in Pibor zijn mensen bijeengekomen, stelt de AzG-medewerker. Ze leven in slechte omstandigheden met een tekort aan schoon drinkwater en basisvoorzieningen. Gielens ziet een verhoogd risico op ziekten die hiermee hand in hand gaan, zoals diarree, malaria en infecties van de luchtwegen. "Internationale organisaties moeten onmiddellijk in actie komen. Er is voedsel, water, onderdak en medische zorg nodig".

Overstromingen in Pibor (Beeld: Artsen zonder Grenzen).

Indische El Niño mogelijk oorzaak

Naast Zuid-Soedan zijn ook andere landen in Oost-Afrika getroffen door overstromingen, waaronder Ethiopië, Somalië en Kenia. Stichting Vluchteling meldt dat de situatie in Ethiopië nijpend is. Hier bevinden zich veel mensen die oorlogen in de regio ontvlucht zijn.

De regenval in het gebied is niet direct te verklaren door één oorzaak. Meteorologen verwachten echter dat de verhoogde hoeveelheid regen ook in november en december zal doorzetten.

De overstromingen zijn volgens meteorologen mogelijk deels te verklaren door het klimaatfenomeen dat de Indische Oceaan-dipool heet. Dit is een interactie van lucht- en waterstromingen die voor extreem weer in de Hoorn van Afrika zorgt, zoals droogte en zware regenval. Het wordt daarom ook wel de Indische El Niño genoemd, naar het soortgelijke fenomeen boven de Stille Oceaan.