Luitenant-kolonel Alexander Vindman, Oekraïneadviseur bij de Amerikaanse Nationale Veiligheidsraad, getuigt dinsdag in het Huis van Afgevaardigden. Hij wordt gehoord over de verzoeken van de Amerikaanse president Donald Trump aan Oekraïne om onderzoek te doen naar oud vicepresident Joe Biden en Burisma, het bedrijf waar diens zoon werkte.

Vindman vertelt de parlementatiërs in de Huiscomités belast met het onderzoek naar Trump over de meerdere keren dat Oekraïne werd aangespoord om een onderzoek te starten. Dat blijkt uit een versie van zijn openingsverklaring, die in handen kwam van verschillende Amerikaanse media.

De officier, zelf immigrant uit Oekraïne, is veiligheidsadviseur en Oekraïne-expert bij de Nationale Veiligheidsraad (NSC). In zijn verklaring benadrukt Vindman dat hij niet de oorspronkelijke klokkenluider is, en dat hij ook niet weet wie dat wel is.

De veiligheidsadviseur vertelt dat hij zich meerdere keren met zorgen heeft gemeld bij de hoofdadviseur van het NSC. Hij deed dit op basis van zijn "decennia ervaring en training, plichtsbesef, en verplichting om te opereren binnen de commandostructuur".

Gesprek met veiligheidsadviseurs

De eerste keer dat Vindman zich meldde bij de hoofdadviseur van het NSC was na een afspraak tussen Oleksandr Danylyuk, het hoofd van de Oekraïense veiligheidsraad, en John Bolton, de nationale veiligheidsadviseur van de Verenigde Staten. Hierbij waren ook Amerikaanse ambassadeurs Kurt Volker en Gordon Sondland van respectievelijk de NAVO en de Europese Unie aanwezig.

Tijdens de ontmoeting begonnen de Oekraïners over een afspraak tussen president Trump en president van Oekraïne, Volodymyr Zelensky, die volgens hen essentieel zou zijn voor het "verstevigen van de steun van hun belangrijkste internationale partner". Hierop begon Sondland over onderzoeken die de Oekraïners zouden moeten uitvoeren om de ontmoeting te krijgen.

Na het gesprek benadrukte Sondland volgens Vindman het belang van de door Oekraïne uit te voeren onderzoeken. Vindman reageerde hierop door te zeggen dat de opmerkingen ongepast waren, wat ondersteund werd door Fiona Hill, meerdere van Vindman. Beiden spraken hun zorgen uit tegen de hoofdadviseur van het NSC.

Vindman vindt Trumps verzoek ongepast

Het tweede moment waar Vindman melding van maakte, is het beruchte telefoongesprek van Trump met de Oekraïense president. Tijdens dit gesprek eiste Trump dat Oekraïne onderzoek moest doen naar Biden en het bedrijf van diens zoon.

Vindman vindt dit verzoek ongepast en was bang dat het ervoor zou zorgen dat Oekraïne de steun van beide kanten van het Amerikaanse politieke spectrum zou verliezen. Ook deze gebeurtenis heeft Vindman gemeld bij het NSC.

De veiligheidsadviseur sluit af met het benadrukken van het belang van een goede relatie tussen Oekraïne en de VS. "Amerika en Oekraïne moeten strategische partners blijven en blijven samenwerken."

Democraten voeren afzettingsdruk op

De Democraten in het Huis lieten dinsdag weten in de komende dagen de eerste formele stemming over de afzettingsprocedure tegen Trump te zullen houden. Dat lijkt te duiden op een toegenomen vertrouwen bij de Democraten, nadat een serie hoorzittingen achter gesloten deuren belastende verklaringen tegen de president opleverden.

Met een formeel begin van impeachment (afzetting) komen de Democraten ook tegemoet aan kritiek van de Republikeinen, die stellen dat Trump minder rechten krijgt dan dat de oud-presidenten Bill Clinton en Richard Nixon tijdens de afzettingsprocedures die tegen hen werden gevoerd. Juridisch en staatsrechtelijk gezien hebben die bezwaren weinig om het lijf, zeggen kenners. Het Congres heeft een vergaande bevoegdheid om zelf te besluiten hoe (de aanloop naar) een afzettingsprocedure precies wordt ingevuld.

De Republikeinen hameren desondanks op de procedure, vooralsnog zonder inhoudelijk op de aantijgingen tegen de president in te gaan.