De meest gezochte terrorist ter wereld, Abu Bakr Al Baghdadi, is in de nacht van zaterdag op zondag omgekomen bij een gerichte Amerikaanse aanval. De meedogenloze leider van terreurgroep IS zaaide met name in Irak en Syrië jarenlang dood en verderf.

Al Baghdadi werd geboren als Awad Al Samarrai in 1971 in Tobchi. Dat is een arme regio vlak bij de stad Samarra, ten noorden van de Iraakse hoofdstad Bagdad, waarnaar de voormalige IS-leider zichzelf vernoemde.

Zijn familie bestond uit predikers van de ultraconservatieve Salafi-stroming binnen de soennitische islam. Aanhangers van deze stroming beschouwen andere moslimstromingen als heidens en niet-islamgerelateerde religies vinden zij nóg verwerpelijker.

Al Baghdadi sloot zich in 2003 aan bij de salafistische jihad. In dat jaar viel een door de VS geleide troepenmacht Irak binnen. De Amerikanen pakten hem op, maar lieten hem een jaar later weer vrij, omdat ze Al Baghdadi niet beschouwden als een militaire dreiging.

Al Baghdadi kondigde herstel van kalifaat aan in Mosul

Pas op 4 juli 2014 trok Al Baghdadi weer de aandacht, toen hij in de Al Nuri-moskee in de Iraakse stad Mosul tijdens het vrijdaggebed het herstel van het kalifaat aankondigde. "God heeft ons opgedragen om tegen zijn vijanden te vechten", zei hij. De IS-leider riep zichzelf uit tot ‘Kalief Ibrahim, leider van de gelovigen'.

Duizenden mensen van over de hele wereld trokken vervolgens naar Irak en Syrië om 'Jund al Khilafa' (soldaat van het kalifaat) te worden. Zij wilden Al Baghdadi steunen in zijn strijd tegen de sjiitische regering in Irak en tegen de VS en westerse geallieerden.

Op het hoogtepunt van IS in 2016 heerste de terreurgroep over miljoenen mensen in een gebied dat liep van noord-Syrië tot aan de buitenwijken van Bagdad.

Ook daarbuiten wist de groep dood en verderf te zaaien. Zo claimde IS de verantwoordelijkheid voor aanslagen in tientallen steden, waaronder Parijs, Nice, Orlando, Manchester, Londen en Berlijn. Ook in landen die overwegend islamitisch zijn, werden aanslagen gepleegd uit naam van IS, zoals in Turkije, Iran, Saoedi-Arabië en Egypte.

In Irak werden tientallen aanslagen gepleegd, vooral in gebieden met veel sjiieten. De ergste aanval vond plaats in juli 2016, toen een vrachtwagen werd opgeblazen in een drukke straat in Bagdad. Hierbij kwamen meer dan driehonderd mensen om het leven; de dodelijkste aanval sinds de Amerikaanse invasie in Irak.

Ook in het noordoosten van Syrië zijn veel aanslagen gepleegd. Dat gebied stond onder controle van Koerden, die werden gesteund door de VS.

Al Baghdadi schuw voor de buitenwereld

Al Baghdadi verscheen zeer zelden in het openbaar. Door audio-opnames uit te geven, kon hij zijn aanhangers bereiken en toch uit handen blijven van patrouille-eenheden en luchtaanvallen, waarbij wel ruim veertig andere IS-leidinggevenden omkwamen.

Niet alleen was Al Baghdadi zeer schuw, hij was ook meedogenloos. Hij elimineerde opponenten en voormalige bondgenoten, zelfs binnen zijn eigen rangen. Zo startte hij een oorlog tegen Al Nusra, de Syrische vleugel van Al Qaeda.

IS verloor in 2017 echter de macht over Mosul, wat eerder tot hoofdstad van het kalifaat was benoemd. Met het verlies van de stad was de groep al zijn gebieden in Irak die het ooit onder controle had, kwijt.

De tweede hoofdstad van het kalifaat, het Syrische Raqqa, raakte IS later ook kwijt. Eerder dit jaar verloor IS zijn laatste bastion, toen Koerden met steun van de VS Baghouz innamen.

IS volgens experts zeker niet volledig uitgeschakeld

Hoewel IS geen gebieden meer onder controle heeft, is de groep volgens experts zeker niet volledig uitgeschakeld. Het heeft slapende cellen over de hele wereld en sommige strijders voeren nog steeds aanvallen uit in Syrië en Irak.

In zijn laatste audiobericht in september zei Al Baghdadi dat de activiteiten van IS nog steeds doorgingen en dat vrouwen die gevangen zitten in Irak en Syrië vanwege hun vermeende sympathie voor de terreurgroep, bevrijd moesten worden.

"En wat betreft het meest belangrijke onderwerp, de gevangenissen, de gevangenissen, oh soldaten van het kalifaat. Jullie broeders en zusters; doe alles wat je kunt om hen vrij te krijgen en de muren die hen vasthouden neer te halen", zei Al Baghdadi toen.

Al Baghdadi was permanent op de vlucht

Zelf werd hij niet opgepakt, maar was hij inmiddels wel permanent op de vlucht omdat IS nauwelijks nog 'eigen' grondgebied had. Al Baghdadi moest continu onherkenbaar reizen en van verblijfplaats wisselen via auto’s of pick-uptrucks. Daarbij werd hij alleen vergezeld door zijn chauffeur en zijn twee bodyguards. Hij kon voor communicatie met zijn twee belangrijke Iraakse adviseurs, zijn defensieminister Iyad Al Obaidi en zijn hoofd veiligheid Ayad Al Jumaili, slechts vertrouwen op een handvol koeriers.

In de wetenschap dat Al Baghdadi steeds minder kanten op kon, joegen de Amerikanen de laatste tijd steeds nadrukkelijker op hem. Zondag kwam hij aan zijn einde door zichzelf op te blazen tijdens een gerichte Amerikaanse aanval.

Al Obaidi en Al Jumaili werden lange tijd beschouwd als meest waarschijnlijke opvolgers van Al Baghdadi. Laatstgenoemde is echter gedood in april 2017. De verblijfplaats van Al Obaidi is onbekend.