De Britse premier Boris Johnson zal een motie indienen voor Lagerhuisverkiezingen op 12 december, maakt hij donderdag bekend. Daar moet aankomende maandag over worden gestemd.

Stand van de Brexit

  • Brexit op 31 oktober vrijwel zeker van de baan.
  • Britse premier Johnson wil nieuwe verkiezingen op 6 december.
  • EU buigt zich nog over het verlenen meer uitstel.
  • Frankrijk ziet als enige land drie maanden uitstel niet zitten, zeggen bronnen.
  • Britse oppositie wil van Brussel eerst uitsluitsel over uitstel.
  • EU-besluit wordt vrijdag verwacht.

Johnson heeft twee derde van de stemmen in het Lagerhuis nodig om dit voor elkaar te krijgen.

De Britse premier wil een eind maken aan de impasse rond zijn nieuwe Brexit-akkoord met de Europese Unie door een nieuw mandaat van de Britse kiezer veilig te stellen.

Hij schrijft in een brief aan Labour-leider Jeremy Corbyn dat de oppositie tot 6 november de tijd krijgt om de deal onder de loep te nemen, maar alleen als het parlement akkoord gaat met nieuwe verkiezingen in december.

"De manier om de Brexit voor elkaar te krijgen, is volgens mij om redelijk te zijn naar de parlementsleden en te zeggen dat als ze oprecht meer tijd wensen om deze uitstekende deal te bestuderen, zij die mogen hebben, maar ze dan wel akkoord moeten gaan met landelijke verkiezingen op 12 december", zei Johnson tegen Sky News. "En dat is het pad voorwaarts, want dit parlement houdt al heel lang zitting zonder meerderheid."

Eigenlijk stond de parlementaire dag in het teken van een stemming over de Queen's Speech - de Britse 'troonrede' waarin het programma van het kabinet voor de komende jaren wordt uiteengezet. Het Lagerhuis nam de Queen's Speech in meerderheid aan, maar gezien de politieke crisis rond de Brexit en het vooruitzicht op nieuwe verkiezingen, was dat donderdag niet meer dan een formaliteit.

Onzeker of motie het zal halen

Het is nog niet zeker of de motie voor nieuwe verkiezingen genoeg stemmen zal krijgen. Volgens de wet moet Johnson twee derde van het Lagerhuis meekrijgen. Dit betekent dat de premier 434 Lagerhuisleden ervan moet overtuigen om voor de motie te stemmen.

In de Britse politiek en media wordt momenteel druk rekenwerk verricht. Als de premier zijn hele Conservatieve Partij achter zich heeft en ook wordt gesteund door de Noord-Ierse Democratic Unionist Party (DUP), de kleinere oppositiepartijen en de helft van de oud-Conservatieve parlementariërs die hij afgelopen zomer uit de partij zette, heeft hij nog 86 Labour-politici nodig.

Labour is verdeeld over de vraag wanneer de verkiezingen moeten plaatsvinden. De partijlijn luidt dat ze wel pas kunnen worden gehouden als een no deal-Brexit absoluut is uitgesloten.

De sociaaldemocraten hielden zich donderdag op de vlakte over de vraag of zij aankomende maandag voor nieuwe verkiezingen zullen stemmen. Valerie Vaz, de zogenoemde shadow leader van het Lagerhuis, zei dat haar partij eerst afwacht of de EU het VK opnieuw Brexit-uitstel verleent.

Brexit op 31 oktober vrijwel zeker van de baan

Met zijn motie voor nieuwe verkiezingen nam premier Johnson voor het eerst afstand van zijn belofte om het VK koste wat het kost te laten uittreden op 31 oktober, de huidige Brexit-datum. Johnson vroeg die verlenging zeer tegen zijn zin aan. Hij werd daartoe gedwongen door een wet die afgelopen zomer werd aangenomen.

Hij zei begin september nog dat hij "liever dood in een greppel zou liggen" dan het Brexit-proces tot na 31 oktober te laten voortduren.

Het Lagerhuis ging dinsdag akkoord met een wet die Johnsons Brexit-deal van een wettelijk kader voorziet. Dat gold als een belangrijke overwinning voor de premier.

Minuten later volgde echter een forse nederlaag: het Lagerhuis stemde tegen de drie dagen die de premier voor de inhoudelijke behandeling wilde uittrekken. De parlementariërs willen namelijk meer tijd om over de deal te debatteren en wijzigingsvoorstellen in te dienen.

EU buigt zich nog over verlenen van uitstel

De Britse premier zei na die nederlaag te willen wachten op de andere EU-leiders die moeten besluiten of het VK de deadline kan uitstellen. Dat voornemen liet hij donderdag varen.

Het EU-besluit wordt vrijdag verwacht, zeggen diplomaten in Brussel. Dat er uitstel komt, is vrijwel zeker: het voorkomen van een no deal-Brexit heeft voor de EU de prioriteit.

Er zou wel wat onenigheid zijn over de duur van dat uitstel. Diplomatieke bronnen zeggen tegen de media dat Frankrijk als enige lidstaat tegen de verlenging van drie maanden is waar de Britten om hebben gevraagd. Een compromis is ook mogelijk, bijvoorbeeld in de vorm van een verlenging tot eind november, die in het geval van een dreigende no deal-Brexit kan worden omgezet in een langere termijn.