Mike Pence, de Amerikaanse vicepresident, weigert documenten aan het Huis van Afgevaardigden te overhandigen met betrekking tot het afzettingsonderzoek naar president Donald Trump. Dit ondanks een dagvaarding tegen hem.

Dat maakte de adviseur van Pence dinsdagavond bekend. Pence meent dat het onderzoek in twijfel brengt of de Democraten een eerlijk proces willen.

Eerder op dinsdag weigerde Rudy Giuliani, de oud-burgemeester van New York en persoonlijke advocaat van Trump, om documenten vrij te geven over zijn activiteiten in Oekraïne. Ook dit was ondanks een dagvaarding tegen hem. "Als ze die afdwingen, zullen we wel zien wat er gaat gebeuren", zei Giuliani in een interview met ABC News over de dagvaarding.

Drie door Democraten geleide comités in het Huis willen duidelijkheid over het schaduwbeleid voor Buitenlandse Zaken dat Giuliani volgens verschillende getuigen heeft gevoerd. Hij zou een campagne hebben geregisseerd om Oekraïne te dwingen tot juridische onderzoeken naar Trumps politieke rivalen, onder wie de Democratische presidentskandidaat Joe Biden.

Het Amerikaanse Congres heeft drie opties om weigerende getuigen tot medewerking te dwingen. De kwestie kan voor de rechter worden uitgevochten; dat kan jaren in beslag nemen. Ook kan de zaak worden aangekaart bij het ministerie van Justitie. Onder minister William Barr, een Trump-vertrouweling, is het niet waarschijnlijk dat daar iets mee zal worden gedaan.

De derde optie is het beboeten of zelfs arresteren van weigeraars. Het Congres is daartoe bevoegd, maar die bevoegdheid is niet gebruikt sinds de jaren dertig.

Steeds meer informatie over schaduwbeleid

Twee medewerkers van Giuliani, Oekraïense zakenmannen, werden eerder in oktober gearresteerd toen ze op het punt stonden uit de VS te vertrekken. Ze worden verdacht van overtredingen van de wetten voor campagnefinanciering. Daarnaast is bekend dat ze Giuliani met een Oekraïense aanklager in contact brachten toen Trumps advocaat probeerde de Oekraïense autoriteiten Biden en diens zoon Hunter te laten onderzoeken.

De voormalige Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur John Bolton zou zo gealarmeerd zijn over de pogingen van het Witte Huis om Oekraïne onder druk te zetten, dat hij een jurist inschakelde, bleek maandag uit de getuigenis van een van Boltons medewerkers, meldden Amerikaanse media.

The New York Times, Politico en NBC News baseren zich op bronnen die wisten wat Fiona Hill achter gesloten deuren zei tegen leden van het Huis van Afgevaardigden, die onder Democratische leiding onderzoeken of er een afzettingsprocedure tegen president Trump moet worden gestart.

'Ik doe niet mee aan die drugdeal'

Volgens Hill had veiligheidsadviseur Bolton op 10 juli een verhitte discussie met Gordon Sondland, die grote donaties deed aan Trump en als dank daarvoor werd benoemd tot de Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie.

Sondland werkte samen met Giuliani aan diens project in Oekraïne. Ook Mick Mulvaney, waarnemend stafchef van het Witte Huis, was daarbij betrokken.

Bolton zou Hill de opdracht hebben gegeven de kwestie voor te leggen aan de hoofdjurist van de Nationale Veiligheidsraad. "Ik doe niet mee aan die 'drugdeal' die Sondland en Mulvaney aan het voorbereiden zijn", zou Bolton tegen Hill hebben gezegd.

Sommige bronnen zeggen dat Bolton het volgens Hill over Giuliani en Mulvaney had, maar de meeste aanwezigen die na afloop met de media spraken, stellen dat het citaat klopt.

'Giuliani is een handgranaat'

De uitwisseling met Hill over Sondland was niet de eerste keer dat Bolton liet merken zich zorgen te maken over de activiteiten van Giuliani in Oekraïne. "Giuliani is een handgranaat die iedereen zal opblazen", zou hij bij een andere gelegenheid tegen haar hebben gezegd.

Hill schetste in haar getuigenis een beeld van grote verdeeldheid over het onderzoek van Giuliani en diens bondgenoten. Die voerden in de schaduw feitelijk hun eigen buitenlandbeleid, zei ze, terwijl andere Witte Huis-medewerkers dat zagen gebeuren, maar er niets tegen konden doen.

Volgens het oud-lid van de Veiligheidsraad confronteerde ze ambassadeur Sondland met zijn bemoeienis met Oekraïne, dat niet tot zijn portefeuille behoort. Hij zou haar hebben verteld dat president Trump hem 'de leiding' over Oekraïne had gegeven.

Vorige week vertelde Marie Yovanovitch, de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Oekraïne, dat zij uit haar functie werd ontheven na "ongefundeerde en niet kloppende beweringen door mensen met duidelijk dubieuze motieven".