Nadat de Amerikaanse president Donald Trump in juli een controversieel telefoongesprek met de president van Oekraïne had, zal er nu formeel onderzocht worden of Trump afgezet kan worden. Het lijkt een doorbraak te zijn, maar wat zijn de concrete gevolgen en hoe zijn we hier gekomen?

1. Wat is er aan de hand?

Impeachment is de procedure waarmee een Amerikaanse president afgezet kan worden. De mogelijkheid is al maandenlang een discussie binnen de oppositie, maar Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, wilde daar tot voor kort niets van weten.

Dinsdagavond (Nederlandse tijd) is dit plotseling veranderd: Pelosi kondigde aan een formeel onderzoek te starten naar de mogelijkheid tot afzetting.

2. Waarom wordt afzetting juist nu onderzocht?

Dat komt door twee onthullingen. Op 25 juli zou Trump zijn Oekraïense ambtsgenoot telefonisch onder druk hebben gezet. Hij vroeg Volodimir Zelensky volgens verschillende bronnen "acht keer" om de zoon van voormalig vicepresident Joe Biden justitieel te onderzoeken. Biden is Trumps mogelijke politieke tegenstander bij de presidentsverkiezingen in 2020. De oorspronkelijke onthulling kwam van een klokkenluider binnen de Amerikaanse inlichtingendienst.

Trump beweert dat Joe Biden in 2016 Oekraïne opriep het hoofd van Justitie, dat ooit het gasbedrijf van Bidens zoon Hunter zou hebben onderzocht, te ontslaan.

Later bleek Trump ook nog eens het bevel te hebben gegeven om 400 miljoen dollar aan financiële steun voor Oekraïne tijdelijk in te houden, slechts een week voor het telefoongesprek met Zelensky.

3. Wat is er precies zo omstreden aan dat telefoongesprek?

Volgens de oppositie zijn de onthullingen bewijs dat Trump een onderzoek probeerde af te dwingen bij Zelensky. De Democraten stellen dat als dit waar is, Trump zijn presidentiële positie misbruikt voor zijn eigen politieke gewin. Hij schakelt dan in feite een buitenlandse mogendheid in om de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden.

Ook omstreden is dat de klacht van de klokkenluider niet binnen de wettelijke termijn van veertien dagen aan het Congres gemeld was en de inhoud ervan, zelfs nadat het Huis hierom vroeg, niet is vrijgegeven. Dit is mogelijk strafbaar. Als de regering-Trump hierachter zit, is het volgens de oppositie meer bewijs voor impeachment.

Dankzij het nu officiële onderzoek van Pelosi, kan het vrijgeven van de klokkenluidersklacht waarschijnlijk afgedwongen worden. Hiervoor lijkt in elk geval wel steun te zijn: dinsdag stemde de Senaat, het equivalent van onze Eerste Kamer dat overwegend Republikeins is, unaniem voor het vrijgeven van de klokkenluidersklacht. Deze stemming heeft echter geen bindende gevolgen.

Trump noemt de aantijgingen "de grootste heksenjacht" en ontkent dat er sprake is van enige beïnvloeding. Hij beloofde woensdag het complete transcript van de telefoongesprekken met Zelensky te zullen publiceren. De oppositie wil juist de klokkenluidersklacht inzien, omdat die onder meer het meest belastende bewijs zou bevatten.

4. Wat gebeurt er nu?

The House Judiciary Committee was al bewijs aan het verzamelen tegen Trump, zoals bijvoorbeeld over de banden tussen Rusland en de Amerikaanse president. Deze commissie mag nu een zaak maken en deze voorleggen aan het Huis. Het Huis stemt dan of Trump wel of niet afgezet moet worden. Als laatste stap moet er goedkeuring van de Senaat komen.

5. Hoe groot is de kans dat het slaagt?

De Democraten hebben een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Hier is de kans aanzienlijk dat een impeachment goedgekeurd wordt. Wanneer het Huis heeft ingestemd, betekent dit echter nog niet dat Trump afgezet kan worden. Dan moet de Senaat nog instemmen met een tweederdemeerderheid. Aangezien de Republikeinen de meerderheid in de Senaat hebben, lijkt dit onmogelijk.