De Italiaanse premier Giuseppe Conte heeft dinsdag zijn ontslag aangeboden aan president Sergio Mattarella. De val van de coalitie tussen de anti-establishmentpartij de Vijfsterrenbeweging (M5S) en het rechts-populistische Lega vormt het sluitstuk van de crisis die in gang werd gezet door Lega-leider Matteo Salvini.

Conte gaf dinsdag in de Italiaanse senaat tekst en uitleg over de politieke patstelling. Hij is niet aangesloten bij Lega of M5S en werd premier als compromis tussen die twee partijen, maar hij ligt ideologisch meer op een lijn met de anti-establishmentpartij.

Conte beschuldigde in zijn toespraak de Lega-leider Salvini ervan zijn persoonlijke en partijbelangen voorop te stellen en niet aan het land te denken. Hij waarschuwde dat de val van het kabinet de Italiaanse economie kan schaden.

Salvini zou nieuwe verkiezingen willen afdwingen vanwege zijn stijgende populariteit in de opiniepeilingen, aldus Conte. Hij zou daarmee alle geplande hervormingen op het spel zetten.

Salvini reageerde afwijzend op de kritiek van Conte. Hij zei dat andere partijen bang zijn voor nieuwe verkiezingen omdat ze dan hun baan zouden verliezen. Salvini's politieke doel is om de financiële regels van de Europese Unie aan te vechten, zei hij in het parlement. Hij voegde eraan toe dat Rome minstens 50 miljard euro moet uitgeven om de chronisch zwakke economie te redden.

'Bedankt voor bewezen diensten'

Luigi Di Maio, partijleider van M5S en vicepremier, bedankt de premier dinsdagmiddag op Facebook al voor zijn bewezen diensten. "Wat er ook gebeurt, ik wil je vertellen dat het een eer was om samen te werken in deze regering", schrijft hij. "Lega zal zich moeten verantwoorden voor haar verkeerde beslissing om alles ten val te brengen, om midden in augustus een regeringscrisis in gang te zetten, alleen maar om de peilingen na te jagen."

De crisis werd in gang gezet door Salvini, de minister van Binnenlandse Zaken, vicepremier en leider van de Lega. Hij kondigde op 8 augustus aan de stekker uit de coalitie met M5S te zullen trekken. Salvini wil dat er zo snel mogelijk nieuwe verkiezingen worden gehouden - 3,5 jaar eerder dan de bedoeling was.

Lega doet het goed in de peilingen

Lega doet het uitstekend in de peilingen, terwijl voor M5S een flink zetelverlies dreigt. Dat brengt een rechtse meerderheidsregering in het vizier van Salvini, wiens partij nu nog minder zetels bezet dan haar coalitiepartner.

Waar Salvini echter niet op had gerekend, zijn de ouvertures die M5S recent maakte naar de sociaaldemocratische partij PD. Samen zouden die partijen een comfortabele meerderheid in het parlement hebben.

President Mattarella is nu aan zet. Hij zal de leiders van de Italiaanse politieke partijen uitnodigen om te bekijken of er linksom of rechtsom een nieuwe coalitie kan worden gesmeed. Lukt dat niet, dan zijn nieuwe verkiezingen de enige optie. Hij heeft Conte gevraagd om nog aan te blijven als premier tot de lopende zaken zijn afgehandeld.

Relatie tussen coalitiepartners altijd gespannen

De samenwerking tussen Lega en M5S was al vanaf het eerste moment gespannen. Het duurde tijdens de formatie lang totdat de ministersposten waren verdeeld en ook daarna kwamen de coalitiepartners regelmatig met elkaar in botsing over beleid.

Lega is bijvoorbeeld vurig voorstander van een geplande hogesnelheidstreinverbinding tussen Turijn en het Franse Lyon, terwijl M5S die ziet als schoolvoorbeeld van spilzucht aan de kant van de overheid.