De Verenigde Naties hebben zaterdag gewaarschuwd dat de recente pauze in het aantal internationale jihadistische aanslagen mogelijk spoedig zal eindigen. Voor het einde van dit jaar kan een nieuwe golf van aanslagen plaatsvinden, aldus VN-onderzoekers.

De waarschuwing staat in een rapport dat is opgesteld door waarnemers van de VN-Veiligheidsraad. Dat is gebaseerd op informatie die is aangeleverd door de inlichtingendiensten van verschillende lidstaten.

Na aanslagen in onder meer Duitsland, Frankrijk en België waarbij in 2015 en 2016 honderden mensen omkwamen, nam de frequentie van aanvallen in Europa af. De dreiging blijft echter "hoog", schrijven de onderzoekers.

"Zodra het de tijd en ruimte heeft om te investeren in externe operationele capaciteit, zal IS internationale aanslagen aansturen en faciliteren, naast de door IS geïnspireerde aanslagen die nog steeds op veel plekken ter wereld plaatsvinden. Daaruit volgt dat de huidige luwte van dit soort aanslagen mogelijk niet lang zal duren, misschien niet eens tot het einde van 2019", luidt een van de conclusies in het rapport.

Nog veel buitenlandse IS-strijders in leven

De VN-monitors maken zich zorgen over onder meer het grote aantal buitenlandse strijders die in Syrië en Irak voor IS vochten. Tot 30.000 van hen zouden nog in leven zijn.

"Hun toekomstplannen zullen in de nabije toekomst tot internationale zorgen blijven leiden", schrijven de VN-deskundigen. "Sommigen kunnen overstappen naar Al Qaeda of andere terroristische groeperingen die kunnen opkomen. Sommigen zullen leiders of wervers worden."

In gevangenenkampen in de twee landen zitten nog duizenden vermeende IS-sympathisanten vast. De vaak erbarmelijke omstandigheden in gevangenissen en interneringskampen en moeilijkheden bij het berechten van verdachten kunnen ertoe leiden dat zij (verder) radicaliseren, aldus de onderzoekers.

Binnenkort hebben de eerste mensen die uit IS-gebied afkomstig waren en werden vastgezet hun straf uitgezeten en komen zij vrij. Ook dat brengt risico's met zich mee.

Europese landen schatten dat in totaal zo'n zesduizend Europeanen naar Syrië en Irak zijn vertrokken om daar aan de zijde van jihadistische groeperingen mee te vechten. Ongeveer tweeduizend van hen zouden zijn teruggekeerd naar Europa.

IS keert terug naar verleden als ondergronds terreurnetwerk

Hoewel het 'kalifaat' van IS is ontmanteld en de terreurgroep geen noemenswaardig territorium meer beheerst, zijn veel van de factoren die de opkomst van IS mogelijk maakten nog aanwezig in de delen van Irak en Syrië die tot het kalifaat behoorden.

Met het verlies van zijn territorium maakt IS onder leider Abu Bakr Al Baghdadi weer een 'omgekeerde evolutie' - van staat naar ondergronds terreurnetwerk - door. De VN-onderzoekers menen dat de groepering nog over een oorlogsschatkist van 45 tot 270 miljoen euro beschikt.

IS-propagandakanalen zijn opnieuw online actief om het imago als voorloper in de jihad op te poetsen door een 'virtueel kalifaat' op te zetten.

Niet alleen groeperingen uit Syrië en Irak zijn gevaarlijk. De onderzoekers wijzen ook op een scherpe toename van jihadistisch geweld in West-Afrika. In onder meer Burkina Faso en Mali hebben extremistische milities trouw gezworen aan IS. De groep van Al Baghdadi eiste begin vorige maand ook twee aanslagen in Mozambique en Congo op.