Het Amerikaanse ministerie van Defensie ontzegt Turkije de toegang tot de aanschaf van de F-35, het gevechtstoestel dat voortkomt uit het Joint Strike Fighter-programma. Het is het gevolg van de aanschaf van het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem door de Turken.

"Door het Turkse besluit om het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem te kopen, is verdere betrokkenheid bij het F-35 programma onmogelijk", schrijft het Pentagon in een verklaring. Dit besluit wordt door Turkije als "oneerlijk" gezien. Het land vraagt de Amerikanen af te te zien van "de fout die strategische banden schaden".

De eerste levering van de Russische luchtdoelraketten arriveerde vrijdag in Turkije. De Amerikanen zijn bang dat de Russen veel informatie over de kwetsbaarheden van de geavanceerde F-35 kunnen vergaren als de S-400 en het gevechtsvliegtuig worden gebruikt door hetzelfde land.

Washington en Ankara hebben als NAVO-bondgenoten al geruime tijd een conflict over de S-400. Volgens de Amerikanen is gezocht naar een oplossing om de Turken versneld van een Patriot-luchtverdedigingssysteem te voorzien. Dit systeem is van Amerikaanse makelij en wordt onder meer gebruikt door Nederland.

Het S-400 luchtverdedigingssysteem. (Foto: Pro Shots)

Banden tussen Poetin en Erdogan

Volgens diverse analisten wilde Turkije geen Patriot-systeem omdat de Amerikanen daarover niet alle informatie willen prijsgeven. Ook de aangehaalde banden tussen de Russische president Vladimir Poetin en zijn Turkse ambtgenoot Recep Tayyip Erdogan worden als reden genoemd voor de aanschaf van de S-400. Voor de Russen is de kwestie een gelegenheid om een wig te drijven tussen twee belangrijke bondgenoten van de NAVO.

Volgens de Amerikanen hoeft het zo'n vaart niet te lopen. "Turkije is al 65 jaar lid van de NAVO, maar het accepteren van de S-400 ondermijnt de beloftes van de andere lidstaten om geen Russische systemen meer te gebruiken", schrijft het Pentagon. "De Verenigde Staten hechten nog steeds veel waarde aan de strategische relatie met Turkije. Die band heeft meerdere lagen en gaat niet alleen over de F-35. We blijven nadrukkelijk samenwerken, met de beperkingen van de aanwezigheid van de S-400 in Turkije in het achterhoofd."

De eerste S-400 systemen komen aan in Ankara. (Foto: Pro Shots)

Personeel kan terug naar Turkije

De Turkse luchtmacht had al vier toestellen ontvangen in de Verenigde Staten, waarmee wordt getraind. Er waren in eerste instantie 30 gevechtstoestellen besteld, wat uiteindelijk uitgebreid zou worden naar 120 toestellen. Het Turkse luchtmachtpersoneel dat in Amerika onderdeel is van het F-35-programma kan terug naar Turkije.

Het is nog onduidelijk wat er met de productie van onderdelen in Turkije zelf gaat gebeuren. "Het land gaat zeker, en helaas, banen en toekomstige economische mogelijkheden verliezen als gevolg van de aanschaf van de S-400", aldus de persvoorlichter van het Pentagon. Het zou de Amerikanen rond de 500 miljoen euro kosten om de productie van de F-35 te verschuiven naar andere landen.