De vooraanstaande Oeigoerse schrijver Nurmuhemmet Tohti is op zeventigjarige leeftijd overleden nadat hem medische behandeling werd ontzegd in een detentiekamp in de Chinese regio Xinjiang, zegt zijn familie.

Tohti werd tussen november 2018 en maart 2019 vastgehouden in een van de vele detentiekampen in de autonome regio, meldt Radio Free Asia. De Verenigde Naties schatten dat meer dan een miljoen Oeigoeren, een islamitisch minderheidsvolk in China, in zo'n kamp zitten.

Een kleindochter van Tohti, Zorigul, die in Canada woont, schreef in een Facebook-groep voor Oeigoerse emigranten dat haar grootvader in het kamp niet werd behandeld voor zijn diabetes en zijn hartproblemen. Pas nadat zijn gezondheid zodanig was verslechterd dat hij aan bed was gebonden, werd hij vrijgelaten.

Tohti overleed op 31 mei, aldus Zorigul, die ook schreef dat zij pas elf dagen later van zijn dood hoorde, omdat familieleden in Xianjiang bang waren dat ze zouden worden opgepakt als ze het nieuws wereldkundig maakten.

Een kleinzoon van Tohti, Babur Ilchi, schreef op Instagram dat hij zijn grootmoeder in Xinjiang had gebeld om het nieuws over zijn grootvaders overlijden te bevestigen. Kort daarna zou zij zijn gebeld door een regeringsfunctionaris, die haar vertelde dat het "heel gevaarlijk" was om telefoontjes uit het buitenland aan te nemen.

China: 'Kampen zijn kostscholen'

De Chinese overheid beweert dat de kampen kostscholen zijn waar Oeigoeren en leden van andere islamitische minderheidsvolkeren goed burgerschap en beroepsvaardigheden wordt bijgebracht. Ze zouden er op vrijwillige basis aanwezig zijn. De kampen zijn een proportionele reactie op sporadisch geweld door Oeigoerse separatisten, zegt Peking.

De realiteit is dat Xinjiang door de Chinese regering wordt gebruikt als een proeftuin voor elektronische surveillancetechnieken. De Oeigoeren worden onderworpen aan een ongekend repressief bewind, waarin de staat hun bewegingen, politieke voorkeuren en sociale kringen tot in de kleinste details vastlegt, blijkt uit onderzoek door mensenrechtenorganisaties zoals Human Rights Watch.

Systematische martelpraktijken en politieke indoctrinatie in kampen

Oeigoeren die naar het buitenland zijn geëmigreerd maken melding van systematische martelpraktijken in de kampen. Als zij nog familie in Xinjiang hebben, oefent de Chinese regering druk op hen uit om te zwijgen, zeggen zij. Oeigoeren in de kampen worden daarnaast blootgesteld aan politieke indoctrinatie, slecht voedsel en onhygiënische omstandigheden.

Na veel internationale ophef over het Chinese beleid ten aanzien van de Oeigoeren, liet de Chinese regering een aantal buitenlandse journalisten toe tot een paar van de kampen. Een cameraploeg van de BBC kreeg een zorgvuldig gecureerde show voorgeschoteld, maar sprak ook met een voormalige kampbewoonster, die onder meer vertelde hoe zij en andere gevangenen aan de enkels werden geketend.