Het Amerikaanse leger heeft een video vrijgegeven waarin volgens het Pentagon te zien is dat leden van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) een onontplofte kleefmijn van de zijkant van een olietanker halen. Het zou gaan om een van de twee tankers die donderdag beschadigd raakten bij een aanval in de Golf van Oman.

Incidenten Straat van Hormuz

  • Twee aanvallen met explosieven op twee tankers
  • Zes aanvallen in ongeveer een maand tijd
  • Precieze toedracht incidenten en identiteit aanvallers nog onbekend
  • VS houdt Iran verantwoordelijk, Teheran ontkent

Op een vrijgegeven foto zou de mijn op een van de twee schepen te zien zijn. Het gaat daarbij om de Japanse tanker Kokuka Courageous.

De VS houdt Iran verantwoordelijk voor de aanvallen op de twee tankers. De Amerikaanse legertop zegt dat de video aantoont dat de Iraniërs bewijs voor hun betrokkenheid hebben verwijderd.

De Amerikaanse torpedojager USS Bainbridge, die in het gebied opereert, zou verschillende Iraanse patrouilleboten in het gebied rond de getroffen tankers hebben gezien.

Als het klopt, dan zou het niet de eerste keer zijn dat Iran kleefmijnen gebruikt rond de Straat van Hormuz. Dit gebeurde ook tijdens de 'Tankeroorlog' in de Perzische Golf in 1987 en 1988, die ertoe leidde dat olietankers door de Amerikaanse marine begeleid moesten worden.

De Amerikanen hebben zelf overigens ook geen onbevlekte geschiedenis als het gaat om het ensceneren van een maritieme aanval om een militaire ingreep te rechtvaardigen. Een Noord-Vietnamese 'aanval' op de torpedobootjager USS Maddox leidde in 1964 tot de eerste bombardementen op Noord-Vietnam. Dat ging de boeken in als het Tonkin-incident.

Pentagon toont video van 'Iran dat zeemijn van tanker verwijdert'
85
Pentagon toont video van 'Iran dat zeemijn van tanker verwijdert'

Iran ontkent achter aanvallen te zitten

Iran beschuldigt de VS van 'Iranfobie' en ontkent elke betrokkenheid bij de aanvallen van donderdag en de aanvallen op vier andere tankers van een maand geleden. Volgens Teheran probeert de VS de stabiliteit in de regio en de internationale relaties van Iran te verstoren.

De aanvallen op de tankers vonden plaats op het moment dat de Japanse premier Shinzo Abe in Teheran was voor een bezoek aan grootayatollah Ali Khamenei. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif noemde dat op Twitter een "verdacht" toeval. Een van de twee getroffen tankers heeft een Japanse eigenaar. Dat bedrijf noemde het overigens onwaarschijnlijk dat de aanvallers dat wisten, omdat het schip onder een andere vlag vaart.

Militaire kenners zeggen dat de Iraanse Revolutionaire Garde - een paramilitair korps dat niet tot de Iraanse strijdkrachten behoort, maar opereert onder het gezag van Khamenei - gebruikmaakt van patrouilleboten die lijken op de boten in de Amerikaanse video.

Nog onbekend waar tankers door werden getroffen

Er is nog veel onduidelijk over de aard van de aanvallen. Zo is bijvoorbeeld onbekend wat voor explosieven daarbij werden gebruikt.

Aanvankelijk werd gedacht dat de Kokuka Courageous, die een lading van 25.000 ton methanol aan boord heeft, was getroffen door een torpedo. De Kokuka-CEO Yutaka Katada sloot dat vrijdag op een persconferentie uit en zei dat het schip werd geraakt door "twee vliegende objecten".

"De bemanning heeft ons verteld dat er iets naar het schip kwam vliegen, en dat ze een gat hadden gevonden", zei hij. "Daarna waren sommige bemanningsleden getuige van een tweede schot."

De beheerder van het schip, BSM Ship Management, kwam met een ander verhaal. Volgens dat bedrijf verliet de bemanning van de Kokuka Courageous het schip nadat was vastgesteld dat er brand aan boord was uitgebroken en de zeelieden een onontplofte mijn op de romp hadden gezien.

De bemanning van de Kokuka Courageous keerde vrijdag terug naar het schip. De romp was beschadigd, maar de lading niet. Het vaartuig wordt volgens topman Katada nu door de Amerikaanse marine geëscorteerd naar een haven in de Verenigde Arabische Emiraten.

Het tweede schip, de tanker Front Altair dat eigendom is van de Noorse rederij Frontline, vloog in brand na een vergelijkbaar incident. Het Iraanse staatspersbureau IRNA meldde donderdag dat de tanker was gezonken, maar Frontline liet weten dat de Altair nog drijft. Het Taiwanese staatsoliebedrijf dat het schip had ingehuurd om een lading nafta te vervoeren, denkt dat de Front Altair werd geraakt door een torpedo.

Straat van Hormuz essentieel voor oliehandel

De betrekkingen tussen de VS en Iran zijn gespannen sinds de VS zich heeft teruggetrokken uit het in 2015 gesloten atoomakkoord. De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran opnieuw sancties opgelegd. Op zijn beurt heeft Iran aangekondigd meer uranium te gaan verrijken.

De Amerikanen hebben hun militaire aanwezigheid in de Perzische Golf in de afgelopen maanden flink opgevoerd. Het gebied is strategisch zeer belangrijk; ongeveer een derde van het wereldwijde vervoer van ruwe olie gaat door de Straat van Hormuz.

Het Verenigd Koninkrijk zegt geen reden te hebben om te twijfelen aan de conclusie van de Amerikanen dat Iran achter de aanvallen zit, maar wil eerst zelf onderzoek doen. Duitsland en Frankrijk zijn sceptischer over de beschuldiging. China en Rusland, die samen met Iran deelnemen aan een economische topconferentie in Kirgizië, roepen op tot kalmte en stellen dat oorlog in de regio moet worden voorkomen.