Bij twee terroristische aanslagen in moskeeën in de Nieuw-Zeelandse stad Christchurch en de buitenwijk Linwood zijn vrijdag 49 dodelijke slachtoffers gevallen, meldt de politie vrijdag op een persconferentie. Er zijn 48 gewonden.

In het kort

  • Man (28) aangeklaagd voor de aanslagen op moskeeën
  • Zeker 49 mensen zijn omgekomen, nog 48 gewonden
  • Manifest tegen islam online gezet, ook beelden schietpartij verspreid
  • Politie: Aanslagen waren 'zeer goed' voorbereid

In twee moskeeën werd het vuur geopend op de aanwezige gelovigen. Er zijn drie verdachten aangehouden. Een 28-jarige man is aangeklaagd voor moord en moet zaterdag in de rechtbank verschijnen.

Het is niet bekendgemaakt of het gaat om Brenton Tarrant, de man die online de aanslag heeft opgeëist. De nationale politiechef, commissaris Mike Bush, doet daar vanwege het onderzoek geen uitspraken over.

De rol van de twee andere verdachten wordt nog onderzocht. De politie had ook een vierde verdachte opgepakt, maar deze persoon bleek achteraf niets met de aanslagen te maken te hebben.

Gelovigen waren net bezig met gebed

Premier Jacinda Ardern bevestigde eerder tijdens een persconferentie dat de verdachten extremistische motieven hadden. Ze kwamen echter niet voor op lijsten van de politie met mensen die er dergelijke denkbeelden op nahouden.

Aan het begin van de middag (lokale tijd) drong een schutter de moskeeën binnen terwijl gelovigen bezig waren met het gebed. De politie heeft geen details bekendgemaakt over de schietpartijen, maar meldt wel dat de daad "zeer goed" was voorbereid.

Bewoners moeten van de politie binnen blijven

Politiechef Bush stelde dat er naast de verrichte arrestaties ook enkele explosieven onschadelijk zijn gemaakt. De geïmproviseerde bommen waren bevestigd aan enkele voertuigen die in de buurt van de moskeeën stonden.

Er wordt geen rekening gehouden met nog een dader, maar de politie zegt wel "waakzaam" te blijven. Er zijn nog altijd afzettingen bij de moskeeën. In het hele land zijn moskeeën gevraagd dicht te blijven.

De politie heeft de getroffen gebieden afgesloten. Omwonenden moesten in hun huizen blijven, maar zijn uiteindelijk uit voorzorg geëvacueerd. De bewoners hebben alternatieve opvang aangeboden gekregen.

Onder meer het nationale cricketteam van Bangladesh, dat zaterdag een wedstrijd zou spelen in en tegen Nieuw-Zeeland, was vrijdag aanwezig in de moskee in Christchurch. Volgens een woordvoerder van het team zijn alle spelers ongedeerd en veilig. De wedstrijd is wel afgelast.

Schutter plaatste manifest op internet

De schutter plaatste voordat hij de aanslag pleegde een tientallen pagina's tellend manifest online. Hierin geeft hij zijn visie op diverse grote actuele thema's, waaronder de islam.

Op internet circuleren beelden die gemaakt lijken te zijn door de dader, waarop te zien is hoe hij het gebouw binnenstapt en om zich heen begint te schieten. De politie roept mensen op de beelden niet te bekijken en de autoriteiten vragen mensen om deze niet te delen.

Grote internetbedrijven als YouTube en Facebook hebben systemen om dergelijke video’s te detecteren, zodat ze niet opnieuw door anderen gedeeld kunnen worden als ze eenmaal offline zijn gehaald.

Toch lijkt de video van de schutter vooralsnog veelvuldig gedeeld te worden via sociale media. Op Facebook zijn versies te vinden die al uren geleden geplaatst zijn en nog steeds niet zijn verwijderd.

Speciale eenheden houden de omgeving van de moskee in de gaten. (Foto: ANP)

Premier Nieuw-Zeeland veroordeelt aanval

Minister-president Ardern spreekt van "een van de zwartste dagen in de geschiedenis van Nieuw-Zeeland".

"Wat hier is gebeurd, is overduidelijk een ongeëvenaarde daad van geweld", aldus Ardern. Meerdere parlementsleden spraken eveneens hun afschuw uit over de schietpartijen.

Premier Mark Rutte laat via Twitter weten zijn condoleances te hebben overgebracht aan Ardern. Hij zegt geschokt te zijn door de aanslagen. Ook koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben condoleances overgebracht.