De meeste Amerikaanse overheidsorganisaties gaan maandag weer van start na de 'shutdown' die vijf weken duurde. Onder anderen medewerkers van de kustwacht, de federale veiligheidsdienst en de voedsel- en warenautoriteit zaten thuis omdat zij geen loon kregen.

De 'shutdown' was ontstaan omdat het Congres en de Amerikaanse president Donald Trump het niet eens konden worden over de begroting voor komend jaar. Trump eiste bijna 6 miljard dollar (ruim 5,2 miljard euro) voor de bouw van zijn omstreden muur tussen de Verenigde Staten en Mexico.

Maar de Democraten, die sinds begin januari de meerderheid hebben in het Huis van Afgevaardigden, weigeren hiermee in te stemmen. Zij vinden de muur niet nodig, niet effectief en te duur. Ook een groep Republikeinen, de partij van Trump, zet vraagtekens bij de muur.

Na vijf weken tekende Trump vorige week een decreet dat ervoor zorgt dat de financiering van de overheidsinstanties die stil waren komen te liggen, de komende drie weken gegarandeerd wordt. Op 15 februari moet er een akkoord liggen voor de rest van het jaar. Als de twee partijen en de president dan niet tot overeenstemming zijn gekomen, gaat de overheid weer 'op slot'.

Medewerkers krijgen uiterlijk dinsdag weer salaris

Een medewerker van het Witte Huis liet dit weekend weten dat werknemers uiterlijk dinsdag het salaris van de afgelopen weken ontvangen. Volgens berekeningen van analisten gaat het om een totaalbedrag van zo'n 6 miljard dollar in achterstallige lonen die uitgekeerd moeten worden.

Woordvoerders van de kustwacht en de voedsel- en warenautoriteit lieten dit weekend weten dat de 'shutdown' achterstand heeft veroorzaakt, maar dat deze zo snel mogelijk zal worden ingelopen. Het gaat onder meer om vijf weken onbeantwoorde e-mails, voicemails en aanvragen. Bovendien zullen veel organisaties binnen de overheid met logistieke problemen te kampen krijgen, zoals verlopen wachtwoorden die niet zijn vervangen.

Veel toezichthouders, zoals de National Highway Traffic Safety Administration en de Federal Aviation Administration, hebben vijf weken lang geen controles uitgevoerd of aanvragen voor nieuwe vergunningen gecontroleerd. Ook zijn grote musea en nationale parken vijf weken dicht geweest. Het Smithsonian in Washington, het grootste museumcomplex van het land, hoopt dinsdag de deuren weer te kunnen openen.

Populariteit van Trump flink gedaald

Uit diverse polls is gebleken dat de populariteit van Trump is gedaald sinds de shutdown. De meeste Amerikanen geven de president en zijn eis voor het geld voor de muur de schuld van de 'shutdown' en alle gevolgen, constateerde zelfs het rechtse Fox, dat normaal positiever over Trump bericht dan de meeste media. Veel overheidsambtenaren en zwakkeren die afhankelijk zijn van subsidies, kwamen in de problemen door het uitblijven van de lonen.

Uiteindelijk is het probleem tijdelijk verholpen met een budgetvoorstel dat vlak voordat de 'shutdown' van kracht werd ook al op tafel had gelegen maar toen was afgewezen door Trump. 

Trump zelf weigerde vorige week te erkennen dat hij deze slag verloren had, toen hij de voorlopige begroting tekende. Maar veel experts en media oordelen dat de president op dit moment de verliezer in het slepende conflict genoemd kan worden. Trump hield onder meer een live toespraak vanuit het Witte Huis om het volk en de Democraten op andere gedachten te brengen. Media constateerden dat de toespraak van Trump veel leugens en onwaarheden bevatten.

Sommige aanhangers verwijten Trump juist dat hij heeft toegegeven aan de Democraten en de 'shutdown' heeft beëindigd. Onder meer de rechtse columniste Ann Coulter noemde hem de "slapste president die het land ooit kende".

President dreigt met nieuwe shutdown bij uitblijven akkoord

Ook dreigde de president meerdere malen de noodtoestand uit te roepen, die hem het recht zou hebben gegeven zijn eigen begroting er zonder toestemming van het Congres doorheen te drukken.

Maar naaste medewerkers wisten hem van dit plan af te houden. De Democraten zouden deze stap direct juridisch aangevochten hebben, en vrijwel zeker gewonnen hebben omdat een budgetruzie staatsrechtelijk gezien geen geldige reden is voor een noodtoestand.

Het Witte Huis beklemtoonde dit weekend dat Trump zijn eis voor het muurgeld niet heeft laten varen. Hij zal er niet voor terugdeinzen om over drie weken wederom een 'shutdown' uit te roepen als hij zijn zin niet krijgt, liet een woordvoerder weten.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!