In aanloop naar een geplande massademonstratie in de Venezolaanse hoofdstad Caracas zijn woensdag vier doden gevallen bij botsingen tussen demonstranten en de veiligheidsdiensten. Honderdduizenden demonstranten doen momenteel mee aan het protest.

De Venezolaanse politie en de Venezolaanse ngo Observatorium voor Sociale Conflicten hebben de cijfers bevestigd aan AFP.

De mars volgt op een roerige week in Venezuela. Een groepje van 25 legerofficieren - van overwegend lage rang - stal in de nacht van zondag op maandag vuurwapens bij een militair depot. De groep gebruikte die om vier regeringsfunctionarissen te gijzelen een legerpost in de buurt van het presidentiële paleis Miraflores in Caracas aan te vallen.

In een video die veel werd gedeeld op sociale media, spoorde een van de muiters zijn landgenoten aan in opstand te komen tegen het regime van president Nicolas Maduro.

De regering drukte de opstand snel de kop in, maar andere tegenstanders van Maduro gingen dinsdag de straat op om te demonstreren in zeker zestig arbeiderswijken in het hele land. In het westen van de hoofdstad kwam volgens de non-profitorganisatie Observatorium voor Sociale Conflicten een zestienjarige betoger om het leven door politievuur. Zijn dood is niet officieel bevestigd of ontkend.

Oppositieleider moet verzet tegen Maduro verenigen

De demonstranten willen gebruikmaken van het politieke momentum dat in de afgelopen weken is opgebouwd door de nieuwe voorzitter van het de Nationale Assemblée, het Venezolaanse parlement. Ze hopen dat deze man, de 35-jarige Juan Guaidó, erin slaagt het politieke verzet tegen Maduro te verenigen.

De jonge oppositieleider wordt gesteund door de Verenigde Staten, de EU en andere landen die het regime van Maduro veroordelen en de legitimiteit van de verkiezingen die hem zijn tweede ambtstermijn bezorgden in twijfel trekken.

Parlementsvoorzitter riep zichzelf uit tot interim-president

Guaidó is een relatief onbekende politicus van de invloedrijke oppositiepartij Voluntad Popular. Partijleider Leopoldo López kreeg in 2014 een gevangenisstraf opgelegd nadat hij werd opgepakt bij een demonstratie. Die straf werd in 2017 omgezet naar huisarrest.

Bij zijn aantreden aan het begin van het jaar maakte Guaidó bekend dat het parlement de president zal negeren en op 11 januari stelde hij zichzelf aan als interim-president en kondigde hij aan nieuwe verkiezingen te zullen uitschrijven. Volgens de Venezolaanse grondwet mag de parlementsvoorzitter interim-president worden als er sprake is van machtsmisbruik of een machtsvacuüm.

Guaidó wordt sindsdien openlijk bedreigd door het regime en werd, met geweld, kortstondig ontvoerd door de geheime dienst Sebin. Dat heeft zijn status als nieuwe voorman van de oppositie goed gedaan.

De nieuwe Venezolaanse parlementsvoorzitter Juan Guaidó (35) heeft zichzelf opgeworpen als interim-president. (Foto: AFP)

Guaidó belooft militairen (gedeeltelijke) amnestie

De parlementsvoorzitter probeert het Venezolaanse leger mee te krijgen door amnestie te beloven aan militairen die zich tegen Maduro keren.

"We vragen jullie niet om een staatsgreep te lanceren", zei hij maandag tegen leden van de strijdkrachten. "We vragen jullie niet om te schieten. We vragen jullie alleen niet op ons te schieten."

In een interview met Reuters lichtte hij dinsdag toe dat zijn voorstel geen complete amnestie inhoudt. "Er moet gerechtigheid komen voor zij die slechte dingen hebben gedaan. Het gevoel van ongemak is natuurlijk", zei Guaidó.

"We zijn twintig jaar lang aangevallen. Ze hebben politieke leiders vermoord en anderen in de cel gezet, ik werd zelf een paar uur lang ontvoerd en ze hebben vrienden van me gedood. Het is niet mijn doel om twintig jaar aan wonden te genezen en ik wil ze ook niet verbergen. Ik wil de wonden die er zijn erkennen."

Het is lang geleden dat de Venezolaanse oppositie een vuist kon maken. President Maduro heeft de al diep verdeelde partijen in de afgelopen jaren verder uit elkaar weten te spelen. Hij zette het door de oppositie gedomineerde parlement buitenspel door een 'grondwettelijke vergadering' aan te stellen die de Venezolaanse grondwet moet herzien. Dat orgaan werd door Maduro gevuld met zijn aanhangers.

Ook het hooggerechtshof, dat het parlement in 2017 onwettig heeft verklaard, is op de hand van de president. Een woordvoerder liet eerder deze week weten dat het Venezolaanse Openbaar Ministerie onderzoekt of Guaidó strafbare feiten heeft begaan.

Venezuela verkeert in diepe crisis

Venezuela is onder het bewind van Maduro, de opvolger van de in 2013 overleden socialistische demagoog Hugo Chávez, verder afgegleden in een diepe economische en maatschappelijke crisis. Economen verwachten dat de inflatie in het land dit jaar de 10 miljoen procent zal bereiken.

De economische crisis heeft voor onder meer grote tekorten aan voedsel en medicatie en een grote vluchtelingenstroom naar buurlanden gezorgd.

Ook in 2014 en in 2017 vonden massale demonstraties tegen de regering-Maduro plaats. In het laatstgenoemde jaar kwamen bij botsingen tussen demonstranten en de veiligheidsdiensten zeker 125 mensen om het leven.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!