De Amerikaanse oud-president George Herbert Walker Bush is vrijdag overleden. Hij was de 41e president van de Verenigde Staten en de vader van George W. Bush, die ook president is geweest.

Het overlijden van de oud-president werd zaterdagochtend (Nederlandse tijd) door zijn familie in een verklaring bekendgemaakt.

Bush sr. zetelde tussen 1989 en 1993 in het Witte Huis. Als leider van de VS verdiende hij zijn sporen vooral op het gebied van buitenlands beleid.

Tijdens zijn presidentschappen voltrokken zich belangrijke politieke gebeurtenissen, waaronder de val van de Berlijnse Muur, het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de Eerste Golfoorlog, waarin de VS een grote rol speelde.

Als president werd Bush sr. wel gezien als toegankelijker en minder 'gemaakt' dan zijn voorganger, de oud-acteur Ronald Reagan (1981-1989), onder wie hij acht jaar vicepresident was geweest.

Mensen die hem goed kenden, beschreven Bush als warm, toegewijd en beleefd, maar ook vechtlustig op z'n tijd. "Hij wordt soms onbezonnen als het hem voor de wind gaat", zei een vriend ooit over hem. "George was altijd een beetje als popcorn op een hete plaat."

'Pragmatische huisbewaarder'

In de buitenwereld werd president Bush sr. vooral gezien als een 'pragmatisch huisbewaarder'. Hij opereerde zonder overkoepelende visie en verbond zich niet specifiek aan bepaalde thema's. Gevleugeld is dan ook de uitspraak waarin hij refereerde aan "dat visiedingetje". In de woorden van de Amerikaanse columnist George Will: "Hij zegt niet waarom hij hier wil zijn, dus weet het publiek niet waarom het hun wat kan schelen dat hij zijn zin krijgt."

Om het onderscheid met zijn zoon, de 43e president George W. Bush junior (2001-2009), te maken wordt Bush ook wel 'Bush 41' of 'The Elder' genoemd. Barbara, de vrouw van Bush, overleed in april van dit jaar. Het gevierde echtpaar laat zes kinderen achter. Zijn tweede zoon Jeb Bush was gouverneur van Florida en deed in 2016 ook een gooi naar het presidentschap.

Veteraan en oliemiljonair

George Bush sr. werd in 1924 geboren in de staat Massachusetts, aan de Amerikaanse noordoostkust, en groeide op in buurstaat Connecticut als zoon van een bankier en Republikeins senator. Zijn tienerjaren bracht hij door op een privéschool.

Na de Japanse aanval op de Hawaïaanse marinebasis Pearl Harbor in 1941 schreef de jonge George zich op zijn achttiende verjaardag in bij het leger. Hij werd de destijds jongste vliegenier van de Amerikaanse marine en diende tot het eind van de Tweede Wereldoorlog in 1945.

Een paar weken na zijn thuiskomst trouwde Bush met Barbara Pierce. De eerste jaren na zijn militaire diensttijd volgde hij een versneld studieprogramma aan de prestigieuze Yale University.

Na Georges afstuderen in 1948 verhuisde de familie Bush naar Texas, waar hij met hulp van zijn vaders contacten carrière maakte in de olie-industrie. Op zijn veertigste was hij miljonair.

Mislukte gooi naar het presidentschap

Het duurde niet lang voor Bush zich in de politiek mengde. Als Republikein was hij vanaf halverwege de jaren zestig onder meer lid van het Huis van Afgevaardigden. Ook was hij VN-ambassadeur en hoofd van de inlichtingendienst CIA.

Al in 1980 deed hij een gooi naar het presidentschap. Toen dat mislukte, sloot hij zich aan bij de campagne van zijn partijgenoot Ronald Reagan. Bush werd vervolgens vicepresident onder Reagan. Nadat Reagan in 1988 zijn twee termijnen had uitgediend, volgde Bush hem op.

Grote buitenlandse ontwikkelingen domineerden het vierjarige presidentschap van Bush. In 1989, het jaar waarin hij aantrad, viel de Berlijnse Muur. Twee jaar later viel de Sovjet-Unie uiteen, waartegen de Verenigde Staten decennialang had gestreden in de Koude Oorlog.

Onder verantwoordelijkheid van Bush vonden eind jaren tachtig militaire operaties plaats in Panama en de Perzische Golf.

In 1990 viel Irak, onder leiding van Saddam Hussein, zijn buurland Koeweit binnen. Bush veroordeelde de invasie en begon met Europese en Aziatische bondgenoten een tegenoffensief. In die coalitie werden de Iraakse troepen weer uit Koeweit verdreven. Tijdens deze Eerste Golfoorlog (1990-1991) vielen in een paar maanden tijd naar schatting 20.000 tot 150.000 doden.

Eerste Republikeinse president sinds 1932 die niet werd herkozen

In 1992 voerde Bush campagne om opnieuw president te worden, maar die strijd verloor hij van Bill Clinton. Door sommigen werd het presidentschap van Bush sr. als mislukking gezien, omdat hij de eerste Republikeinse president sinds 1932 was die niet werd herkozen. Veel historici zien Bush als een president die meer voor elkaar kreeg dan hem in herinnering wordt toegedicht.

Na zijn aftreden was Bush onder meer actief op humanitair gebied. Ook assisteerde hij zijn zoon George jr. tijdens diens presidentschap.

Bush was tot nu toe de oudste nog levende Amerikaanse oud-president. Hij en de negentiende-eeuwse president John Adams zijn de enige presidenten die óók een zoon in het Witte Huis hebben gehad.

Hij gold, samen met zijn oudste zoon, als een fervent criticus van de huidige Amerikaanse president, Donald Trump. Bush omschreef Trump als een "blaaskaak die alleen wordt gemotiveerd door zijn ego" en maakte bekend op Hillary Clinton te hebben gestemd.

Tijdens de laatste jaren van zijn leven werd door commentatoren regelmatig gespeculeerd dat Bush sr. aan de ziekte van Alzheimer zou lijden, maar dit is nooit bevestigd. Een dag na het overlijden van zijn vrouw Barbara werd hij in het ziekenhuis opgenomen met een ernstige bloedinfectie.