Jeff Sessions, de Amerikaanse minister van Justitie, heeft woensdag bekendgemaakt dat hij per direct opstapt op verzoek van president Donald Trump. Sessions wordt tijdelijk vervangen door zijn stafchef, Matthew Whitaker.

Sessions kreeg woensdagochtend te horen dat Trump wilde dat hij vertrok en diende die middag zijn ontslagbrief in bij John Kelly, de stafchef van de Amerikaanse president.

In de brief schreef hij: "Het belangrijkste is dat we in mijn tijd als minister van Justitie de rechtsstaat hebben hersteld en in stand hebben gehouden."

Het vertrek van Sessions lag in de lijn der verwachtingen. Het boterde al lange tijd niet tussen de minister en Trump. Hij was ruim 1,5 jaar regelmatig het doelwit van publieke aanvallen van de president. Sessions trok zichzelf terug uit het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar Russische inmenging in de Amerikaanse politiek. Dat nam Trump hem zeer kwalijk.

De Amerikaanse president bedankte Sessions woensdag op Twitter voor bewezen diensten. Hij kondigde verder aan dat de kandidaat die Sessions' permanente plaatsvervanger moet worden op korte termijn zal worden bekendgemaakt.

Vertrek roept vragen op over Ruslandonderzoek

Het vertrek van Sessions leidt tot speculaties over de toekomst van het Ruslandonderzoek. Zijn vervanger, Matthew Whitaker, staat bekend als een criticus van Mueller. Hij heeft nu de macht om de speciaal aanklager te ontslaan of diens bevoegdheden in te perken.

De Democratische minderheidsleider in de Senaat, Chuck Schumer, noemde de timing van het besluit om Sessions te vervangen "verdacht". Schumer waarschuwde Trump dat een poging om het onderzoek te hinderen, zal leiden tot een "grondwettelijke crisis".

Schumer wil dat Whitaker zich, net als Sessions, terugtrekt uit het onderzoek. "Gezien zijn eerdere opmerkingen, waarmee hij ervoor pleitte de bekostiging van het onderzoek stop te zetten en Mueller beperkingen op te leggen, zou meneer Whitaker zichzelf van het toezicht erop moeten ontheffen", zei hij.

Een tweede belangrijke vraag is of ook de nummer twee van Sessions, onderminister Rod Rosenstein, het veld zal moeten ruimen. Trump heeft hem in het verleden ook meerdere malen flink bekritiseerd. Vooralsnog is daar geen sprake van en blijft Rosenstein op zijn plek, zei een woordvoerder van het Witte Huis.

Sessions en Trump al geruime tijd op voet van oorlog

In maart vorig jaar noemde Trump zijn minister een "idioot" en in februari van dit jaar omschreef hij Sessions als "onfatsoenlijk".

De verhoudingen tussen de twee bewindslieden verslechterden verder toen Trump medio september in een interview zei dat hij "geen minister van Justitie heeft". Sessions had hem moeten beschermen tegen het Ruslandonderzoek, herhaalde de president.

Sessions nam in maart 2017 afstand van zijn rol als eindverantwoordelijke voor dat onderzoek, omdat hij in opspraak raakte na het verzwijgen van twee ontmoetingen met de Russische ambassadeur in 2016.

In mei werd de voormalige FBI-directeur Robert Mueller door Rosenstein aangesteld om het onderzoek te leiden.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!