Achtergrond

Bondgenoten Trump houden hart vast voor top met Poetin

De Amerikaanse president Donald Trump en zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin ontmoeten elkaar maandag in Helsinki. Het wordt een 'los' gesprek, zonder vaste agenda. Waar gaan de wereldleiders het wel (of juist niet) over hebben?

Natuurlijk, beaamde Trump afgelopen weekend in een interview met CBS News, hij zou de Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016 "absoluut" nog een keer aansnijden bij zijn Russische collega Vladimir Poetin. Dit had Trump vrijdag ook al beloofd tijdens een persconferentie met de Britse premier Theresa May.

Maar echt veel verwacht Trump er naar eigen zeggen niet van. "Het enige wat ik kan doen, is vragen of hij het gedaan heeft en zeggen dat hij het niet meer moet doen", aldus de laconieke Amerikaanse president.

Trump vroeg het Poetin al eerder tijdens een kort samenzijn op een economische top in Vietnam. "Ik geloof hem echt als hij zegt dat hij er niets mee te maken heeft", stelde Trump toen. "Hij is beledigd door de vraag, dat is niet goed voor de VS."

Russen uitleveren

De mening van Trump staat haaks op de gedachten die een meerderheid van het Congres over de kwestie heeft. Zowel Republikeinse als Democratische leden van het Congres vertrouwen op de informatie van bijna twintig Amerikaanse geheime diensten én speciaal aanklager Robert Mueller waaruit blijkt dat Russische hackers wel degelijk de verkiezing hebben geprobeerd te beïnvloeden.

Mueller klaagde afgelopen vrijdag twaalf Russen aan vanwege hun inmenging. Zij eisen dat Trump aan Poetin vraagt om de Russen uit te leveren aan de VS.

Maar dit weigert het Witte Huis, liet een woordvoerder al weten. "Dat gaat Rusland toch nooit doen", is het argument. Trump zelf beklemtoonde via Twitter dat de twaalf Russen hun daden pleegden terwijl de regering-Obama aan de macht was.

Strategisch plan

Het zou een slimme strategische zet van Trump kunnen zijn, analyseert Amerikadeskundige Willem Post maandag in de Dit wordt het nieuws-podcast van NU.nl. "Hij zegt namelijk óók: 'Het zou best weleens een heel goede relatie kunnen zijn die ik met Poetin ontwikkel'", legt de expert uit.

"Eerdere Amerikaanse presidenten zijn daar niet in geslaagd. Ik denk dat dit wel een haakje is waar Trump de komende dagen op terug zal komen." Een positief te interpreteren uitkomst zou mogelijk het Ruslandonderzoek, dat steeds duidelijker lijkt aan te tonen dat Rusland heeft geholpen de onconventionele miljardair in het Witte Huis te krijgen, weer even naar de achtergrond dringen.

Realpolitik

Deze stijl van benaderen toonde Trump eerder met de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un. Hun gesprek leverde geen harde afspraken op, maar in elk geval wel een intentieverklaring voor denuclearisatie. "Hij is net als Nixon van de realpolitik: ook met je geopolitieke vijand moet je kunnen onderhandelen", stelt Post.

"Carter en de presidenten na hem waren anders. Die geloofden in hun buitenlandpolitiek in het opkomen voor idealen en mensenrechten. Bij Trump gelden vooral de keiharde machtsbelangen. Hij plakt ook een nieuw label op zijn vijanden en noemt ze concurrenten. Daar heb je dan gelijk een heel ander beeld bij."

Startverdrag kernwapens

Opvallend is volgens de Amerikadeskundige dat Trump de laatste twee weken weer de vermindering van nucleaire wapens op de agenda lijkt te willen zetten. "Het startverdrag langeafstandskernwapens tussen de twee landen loopt in 2021 af", legt Post uit.

"Echte onderhandelingen tussen de VS en Rusland zijn er op dit moment niet. Als Trump deze weer op gang kan brengen, kan hij dit zeker verkopen als een succesje. Het is niet allemaal rozengeur en maneschijn, maar dankzij mij boeken we zelfs op belangrijke dossiers toch vooruitgang."

Poetin zelf kan de top zelfs zonder noemenswaardige uitkomsten al aan zijn achterban verkopen als een succes, omdat het gesprek bewijst dat Rusland serieus wordt genomen op het politieke wereldtoneel. De grandeur van het presidentieel paleis in Helsinki waar het gesprek plaatsvindt, zal zeker aan deze beeldvorming bijdragen.

Koffiedik kijken

Welke onderwerpen Poetin en Trump exact gaan bespreken tijdens hun ontmoeting, blijft koffiedik kijken. Er zijn geen vertegenwoordigers van andere partijen bij het gesprek aanwezig en evenmin worden journalisten bij de sessie toegelaten. Tijdens de persconferentie aan het eind van de middag zullen de twee mannen slechts met de wereld delen wat zij nodig achten.

Europa maakt zich enige zorgen na de zeer chaotisch verlopen NAVO-conferentie vorige week. De grillige Trump stapt niet uit het samenwerkingsverband, maar zijn toon was wel agressief. Hij leek er vooral op uit te zijn trouwe militaire bondgenoten te schofferen en ergeren.

In het interview met CBS noemde Trump de Europese Unie "een van de grootste vijanden" van zijn land. Overigens noemde de president in dit lijstje ook Rusland en China. De Baltische Staten vrezen vooral voor de wens van Poetin om de NAVO-oefeningen bij de Russische grens op te schorten. Al zal een toezegging van Trump op dit vlak niet alleen bij bondgenoten boze reacties uitlokken, maar ook bij zijn eigen Congres.

Geen overeenkomsten 

"Natuurlijk is een dialoog met Rusland altijd goed", stelde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas dit weekend. "Daarom is het goed als Washington en Moskou met elkaar praten. Het zou een stap vooruit zijn als deze bijeenkomst ook een impuls zou geven aan nucleaire ontwapening." Maar hij maande Trump geen unilaterale overeenkomsten met Rusland te sluiten die kosten met zich meebrengen voor westerse bondgenoten van de VS.

De kans dat Trump zich écht iets aantrekt van dat soort verzoeken, is overigens klein, stelt Post. "Zelfs zijn eigen adviseurs, minister Mike Pompeo van Buitenlandse Zaken en minister James Mattis van Defensie, willen dat Trump de Russen keihard aanpakt. Maar Trump lijkt geheel op eigen houtje zijn eigen buitenlandpolitiek te voeren."

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!

Tip de redactie