''Het is niet gebeiteld in steen, geen natuurwet dat de NAVO altijd zal blijven bestaan", zei NAVO-chef Jens Stoltenberg woensdag voor aanvang van de veelbesproken NAVO-top in Brussel. De VS, Canada en Europese bondgenoten zijn daar bij elkaar om onder meer over de toekomst van het militair bondgenootschap te praten. De sfeer is gespannen.

''We hebben politieke betrokkenheid nodig", zei Stoltenberg. Hij benadrukt dat een sterke NAVO goed is voor Europa en de VS.

De top staat onder hoogspanning. De Amerikaanse president beschuldigt de Europese partners ervan misbruik te maken van de Amerikanen. Hij vindt dat zij meer moeten uitgeven aan defensie dan zij nu doen.

NAVO-norm

De Europeanen vinden dat zelf ook en hebben in 2014 afgesproken dat er werk wordt gemaakt om 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) te besteden aan defensie. Deze NAVO-norm is een streefcijfer dat in 2024 moet worden gehaald. Sinds de afspraken in 2014 zijn gemaakt, zijn de uitgaven jaarlijks gestegen.

De Amerikaanse president Donald Trump zegt echter dat de Europeanen direct naar een aandeel van 2 procent moeten. ''Niet over een periode van tien jaar, maar onmiddellijk", aldus Trump.

Stoltenberg reageerde dat alle 29 NAVO-landen het erover eens zijn dat de kosten eerlijk moeten worden gedeeld. Hij wees erop dat de uitgaven van de lidstaten vorig jaar harder zijn gestegen ''dan in een generatie". 

Rutte

Premier Rutte is het met Trump eens dat er meer geld bij moet. Onder zijn leiding werd er eerder fors bezuinigd op de Nederlandse krijgsmacht. In het regeerakkoord is afgesproken dat er meer geld bij moet, maar het is niet voldoende. Met 1,35 procent zit Nederland onder de NAVO-norm en ook onder het NAVO gemiddelde van 1,47 procent.

Hij is echter niet van plan deze kabinetsperiode bij te plussen. "We moeten in 2020 opnieuw kijken naar de uitgaven", aldus Rutte.

Duitsland

De Amerikaanse president haalde voor aanvang van de NAVO-top in Brussel ook scherp uit naar Duitsland. ''Duitsland wordt volledig door Rusland gecontroleerd. Het land is een gevangene van Rusland."

Hij verwees daarmee naar de aanleg van de omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2 die Russisch gas naar Duitsland moet transporteren. ''Zeg het maar, is dat gepast? Wij beschermen Duitsland, Frankrijk en al die landen. En dan maken die landen een pijplijndeal met Rusland, waarvoor ze miljarden betalen."

De pijplijn krijgt ook kritiek van de Europese Commissie en landen zoals Polen. Duitsland stelt dat het een commercieel project is. NAVO-chef Stoltenberg vindt dat er geen rol voor de NAVO is weggelegd als het gaat om Nord Stream 2.

Andere toon

De Duitse bondskanselier Angela Merkel is het niet eens met de analyse van Trump. "Ik heb meegemaakt hoe het was toen een deel van Duitsland onder controle van de Sovjet-Unie stond en ik ben blij dat het Duitsland van nu onafhankelijk en verenigd is", zei Merkel. "Daarom kunnen wij zelf onafhankelijk beslissingen nemen en zelf beleid maken. Dat is goed, vooral voor de mensen in Oost-Duitsland."

Merkel voegde eraan toe dat Duitsland de op een na grootste leverancier van troepen is en dat het grootste deel van de inzet van het Duitse leger naar de NAVO gaat. "Wij verdedigen ook de Amerikaanse belangen", aldus Merkel.

Na een ontmoeting later op de middag tussen de twee regeringsleiders sloeg Trump een andere toon aan. "We hebben een heel goede relatie met de kanselier en een fantastische relatie met Duitsland", zei Trump. Hij zei onder andere zijn zorgen over de pijpleiding te hebben uitgesproken.