De Italiaanse premier Guiseppe Conte heeft donderdag op de EU-top in Brussel voor de nodige tegenwerking en consternatie gezorgd. Hij weigert om de conclusies van de leiders over onder meer innovatie, veiligheidsbeleid en de MH17 te ondertekenen voordat het onderwerp migratie besproken is. Dat is ongebruikelijk onder regeringsleiders.

Conte wil dat er op de top besluiten worden genomen waardoor Italië ontlast wordt. Veel migranten arriveren daar, en de regels schrijven voor dat het land van aankomst ook het land is dat asielaanvragen moet behandelen. Contes minister van Binnenlandse Zaken, de rechts-populistische Matteo Salvini, heeft al enkele schepen met migranten de toegang tot Italiaanse havens geweigerd.

De gebruikelijke persconferentie van EU-president Donald Tusk en Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker na de eerste werksessie is door de weigering van Conte uitgesteld tot vrijdag, laat Tusks woordvoerder weten. De discussie over migratie duurt naar verwachting tot ver na middernacht.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel waarschuwde eerder op de dag dat het lot van de EU als geheel mogelijk zal worden bepaald door de uiteenlopende opvattingen over het asielbeleid. Merkel heeft in eigen land te kampen met een ultimatum van coalitiepartner CSU, dat de Duitse grenzen wil sluiten voor migranten die eerder in een ander land zijn geregistreerd. Als zij dat niet inwilligt, zou haar regering kunnen vallen.

Pijnbank

De nieuwe Italiaanse regering van Conte weet dat Merkel op de pijnbank ligt. Conte stelde voor aanvang van de top al stevige eisen aan de medewerking van zijn land. Zo wil hij dat andere EU-lidstaten hun eigen havens openen voor schepen met migranten die van de Middellandse Zee zijn gered.

De Nederlandse premier Mark Rutte, die ook in Brussel is, zei voorafgaand aan de top dat de EU nog niet klaar is voor een nieuwe migrantenstroom zoals in het piekjaar 2015. Hij temperde de verwachtingen over de uitkomsten van de top. "Verwacht geen totaaloplossing waarna we het nooit meer over migratie hebben."

Rutte zei zelf het meest te zien in afspraken over de huisvesting van migranten met Afrikaanse landen, naar het model van de migrantendeal met Turkije. Migranten die uiteindelijk in de EU worden toegelaten, mogen dan niet zelf bepalen naar welk land ze gaan. Critici wijzen erop dat de migrantenafspraak met Turkije niet vlekkeloos verloopt; de EU heeft nog een betalingsachterstand van circa 3 miljard euro.