Sinds mei zijn er volgens de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in Congo meer dan zestig gevallen van ebola ontdekt, waaraan zeker 27 mensen overleden zijn. Vijf dingen die je moet weten over het dodelijke ebolavirus.

Dit is de negende ebola-uitbraak in Congo sinds 1976

De huidige ebola-uitbraak is alweer de negende sinds de eerste uitbraak van het virus in Congo in 1976. Sinds 2012 zijn er vijf uitbraken in het Centraal-Afrikaanse land geweest.

De Congolese overheid handelt tegenwoordig sneller bij de verspreiding van het virus. Dat heeft onder meer met gewenning te maken, vertelt Unicef-woordvoerder Yves Willemot aan NU.nl. "Het wordt niet gewoon, maar het is wel een andere manier van ermee omgaan dan de eerste keer. Vooral de reactiesnelheid van de overheid verloopt vlotter."

Er wordt een ongelicenseerd vaccin gebruikt

Tegen de verspreiding van het virus wordt een ongelicenseerd vaccin gebruikt, de zogeheten VSV-EBOV-vaccinatie. De vaccinatie is nog niet officieel uitgebracht, maar de Congolese overheid heeft toestemming verleend voor het gebruik ervan.

Het vaccin wordt volgens de WHO gebruikt omdat er voldoende positieve werking bewezen is en er geen beter alternatief is.

De vaccinaties gebeuren in zogeheten "ringvaccinaties". "We gaan eerst de mensen vaccineren die in contact zijn geweest met een geïnfecteerde", vervolgt Willemot. "Vervolgens vaccineren we ook weer de contacten van contacten." Volgens de WHO is er momenteel genoeg voor vijftig "ringen" van elk 150 mensen.

Hulporganisaties zijn bang voor besmetting via de Congo-rivier

Meer dan de helft van de vaccinaties zijn in de stad Mbandaka toegediend. Halverwege mei zijn hier vier mensen met het virus geïnfecteerd, meldt de WHO in haar laatste ebolarapport. Mbandaka heeft 1,2 miljoen inwoners en ligt aan de Congo-rivier.

Door de ligging van Mbandaka is er sprake van mogelijke verspreiding via de Congo-rivier. Stroomafwaarts van Mbandaka ligt hoofdstad Kinshasa, een stad met elf miljoen inwoners.

Peter Salama, hoofd van het noodgevallen departement bij de WHO liet eerder weten gematigd positief te zijn over de ebola-aanpak in Mbandaka. "We kunnen nog niet zeggen dat de stad geheel veilig is van ebola", vertelt Salama, "maar omdat we geen stijging zien in het aantal zaken, zijn we gematigd positief."

De WHO is optimistisch over de strijd tegen verdere verspreiding van het virus. "Het virus stabiliseert zich, we zijn voorzichtig optimistisch", aldus de directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus.

Ebola-uitbraken beginnen bij dieren

Ebola begint vaak op het platteland, in de buurt van wilde dieren. Zo werd de ebola-uitbraak van 2013 gelinkt aan de beet van een vleermuis. Daarbij kan het virus ook overgedragen worden via uitwerpselen en andere lichaamsvloeistoffen van wilde dieren.

Ook begon de uitbraak van mei op het platteland, in het afgelegen plaatstje Bikoro.

Om het risico te verminderen, moeten mensen handschoenen dragen bij de aanraking met wilde dieren. Daarbij raadt de WHO aan om dierlijke producten grondig te koken voordat het geconsumeerd wordt.

Ebola wordt van mens tot mens overgedragen

Wanneer het virus een mens heeft bereikt, wordt ebola van mens tot mens overgedragen. De ziekte wordt zeer makkelijk verspreid door lichaamsvloeistoffen, maar ook als er contact wordt gemaakt met open wonden en slijmvliezen.

Opvallend is de rol van begrafenissen in de overdracht van ebola. In het traditionele begrafenisritueel is er veel contact met de dode lichamen. Hier wordt het virus vaak doorgegeven.

De eerste symptomen van ebola zijn koorts, spierpijn, hoofdpijn en keelpijn, meldt de WHO. Na de eerste symptomen volgt braken, uitslag, diarree en nier- en leverfalen. Daarbij kunnen er in sommige vallen zowel interne als externe bloedingen optreden.

Tussen de besmetting en het voelen van de eerste symptomen kunnen 2 tot 21 dagen zitten. Deze periode wordt de incubatieperiode genoemd. In deze periode zijn mensen niet besmettelijk.