De separatistische Baskische terroristische beweging ETA heeft zichzelf donderdag formeel opgeheven. Daarmee komt een einde aan de laatste gewapende opstand in West-Europa en bijna vijftig jaar van geweld.

  • Euskadi Ta Askatasuna (ETA, 'Baskenland en Vrijheid') werd in 1959 opgericht
  • De Baskische onafhankelijkheidsbeweging voerde bijna vijftig jaar strijd tegen de Spaanse regering
  • ETA was verantwoordelijk voor de dood van circa achthonderd mensen
  • Veruit de meeste Basken zijn blij met de opheffing van ETA. Eén op de vijf wil nog wel een onafhankelijk Baskenland

In een "laatste" verklaring liet de groep weten "al haar structuren compleet te hebben ontmanteld" en "al haar politieke activiteiten te hebben beëindigd".

De inhoud van de verklaring lekte uit en werd woensdag al gepubliceerd door de Spaanse krant El Diario, maar de opheffing werd pas op donderdag formeel aangekondigd in Spanje en in Zwitserland.

De aankondiging gaat vooraf aan een vredesconferentie die vrijdag zal plaatsvinden in het zuidwesten van Frankrijk. Afgezanten van ETA en Spaanse politieke partijen zullen die naar verwachting bijwonen, evenals internationale bemiddelaars.

De conservatieve Spaanse premier Mariano Rajoy is echter niet onder de indruk van het opheffen van ETA. Hij wijst die aankondiging van de hand als "lawaai en propaganda" en zwoer dat er "geen straffeloosheid" zal zijn voor de misdaden die door de groepering werden begaan.

"ETA kan haar verdwijning aankondigen, maar haar misdaden verdwijnen niet, noch de pogingen haar leden op te sporen en te straffen", liet Rajoy eerder op donderdag weten. "We zijn hen niets schuldig en hebben niets om hen voor te bedanken."

Onafhankelijkheid

Een overgrote meerderheid van de Basken is blij dat ETA de gewapende strijd staakt, maar veel van hen willen wel een onafhankelijk Baskenland. De separatistische coalitie EH Bildu, de op een na grootste groep in het regionale parlement, kreeg 21 procent van de stemmen bij de verkiezingen in 2016.

Regiopresident Inigo Urkullu van de Baskische Nationalistische Partij (PNV), de oudste separatistische partij van Spanje, zegt te hopen dat de Spaanse overheid nu zal toestaan dat de circa driehonderd ETA-gevangenen in Spanje en Frankrijk zullen worden overgebracht naar gevangenissen dichter bij Baskenland. Zijn partij vraagt daar al jaren om.

"Het zou voldoen aan een eis van een meerderheid van de Baskische bevolking", zei Urkullu donderdag tegen de krant El País. "ETA had nooit moeten bestaan. Dit maakt een einde aan een donker hoofdstuk van zestig jaar."

'Vuile oorlog'

ETA werd in 1959 opgericht. De terroristische organisatie was in haar geschiedenis verantwoordelijk voor meer dan achthonderd moorden. Ook werden tientallen zakenmensen ontvoerd om de activiteiten van de groepering te bekostigen.

In de afgelopen jaren werd ETA sterk verzwakt door toegenomen politie-samenwerking tussen Spanje en Frankrijk en de arrestatie van haar leiders. In 2011 kondigde de beweging een staakt-het-vuren aan en vorig jaar werd begonnen met de afdracht van haar wapens.

De Spaanse overheid heeft overigens ook geen schone handen: tijdens de jaren zeventig en tachtig werden paramilitaire rechtse doodseskaders ingezet om op ETA-leden te jagen. In die 'vuile oorlog' werden ook onschuldige burgers gedood of gefolterd.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!