De Amerikaanse president Donald Trump wil de invoerheffingen op buitenlands staal en aluminium over vijftien dagen laten ingaan. Mexico en Canada zijn als belangrijke handelspartners van de VS uitgesloten van de nieuwe regels.

Trump heeft hiertoe donderdag een decreet getekend.

Het gaat om 25 procent op ingevoerd staal en 10 procent op aluminium. De president zegt met de maatregel een "aanval op ons land" te willen bestrijden. De VS staat open voor onderhandelingen met landen die graag nieuwe, exclusieve afspraken met het land willen maken.

"Veel landen zijn als het om handel gaat oneerlijk tegen de VS", aldus de president. "Zelfs onze zogenaamde bondgenoten."

Uitzondering

De importtarieven gelden niet voor buurlanden Canada en Mexico, heeft Trump gezegd. Met die landen is de VS momenteel in onderhandeling over een herziening van het Noord-Amerikaanse handelsverdrag NAFTA. Ook zouden de banden met de buurlanden erg belangrijk zijn uit veiligheidsoverwegingen. Vandaar dat zij meteen een uitzondering krijgen.

De Europese Unie wil ook graag dat zij een uitzonderingspositie krijgen. "Ik zal hierover de komende dagen meer duidelijkheid proberen te krijgen'', twitterde EU-handelscommissaris Cecilia Malmström. 

Japan heeft laten weten snel contact met de VS op te nemen om te vragen om een uitzonderingspositie. 

Tegenmaatregelen

Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel heeft laten weten tegenmaatregelen te steunen. "Nederland steunt de EU-positie, WTO en tegenmaatregelen."

"In de geluiden die wij uit Washington horen lijkt nog ruimte te zijn voor bondgenoten. Wij zullen op hoog niveau contact met de VS houden om zoveel mogelijk flexibiliteit voor onze export te zoeken. De Europese Commissie doet dit ook. Samen met mijn EU-collega’s zal ik me zeer inzetten voor een zo goed mogelijke oplossing", aldus Kaag.

De Franse minister van Financiën Bruno le Maire hoopt dat het niet tot een handelsoorlog komt. "Die kent alleen maar verliezers. We zullen naar de consequenties voor onze handel kijken en daaropvolgend stappen nemen."

China liet weten fel tegen de heffingen te zijn. "Dit gaat de interationale handel flink verstoren", aldus de Chinese minister van Financiën.

Verkiezingsbelofte

Trump maakte vorige week zijn plannen voor de invoerheffingen bekend. Met de maatregel wil Trump het handelstekort van de VS aanpakken door de industrie in eigen land een impuls te geven. Bovendien was dit een verkiezingsbelofte van de miljardair.

Diverse Republikeinen hebben al van tevoren aangekondigd het niet met de plannen eens te zijn. Onder meer de voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden Paul Ryan, partijgenoot van Trump, verzette zich vorig week al fel tegen het voornemen van Trump.

Handelsoorlog

De tegenstanders zijn uiterst bezorgd over de gevolgen van een mogelijke handelsoorlog. Ryan heeft er bij het Witte Huis op aangedrongen om de plannen te schrappen. Het positieve effect van de eerder aangekondigde belastinghervormingen zou volgens hem in één klap teniet gedaan kunnen worden.

Zeker de kritiek van Ryan is opvallend omdat hij zich tot nu achter de meeste, soms controversiële, plannen van Trump heeft geschaard. Volgens onafhankelijke berekeningen gaan door de invoerheffingen van Trump zeker 146.000 Amerikaanse banen verloren, meldt CBS

Aanvechten

De Republikeinse senator Jeff Flake liet donderdag volgens CNN al weten op elke mogelijke manier de nieuwe invoerheffing van Trump aan te gaan vechten. Ook senator Joni Ernst van Iowa gaat alles in het werk stellen om de aangekondigde nieuwe tarieven terug te draaien.

Leden van Trumps partij zijn ook bang voor politieke gevolgen. In november volgen congresverkiezingen. Een overwinning voor de Democraten betekent dat het voor Trump en de zijnen nog moeilijker wordt om plannen tot uitvoering te brengen.

Eigen gezag

De president kan dit soort maatregelen in principe op eigen gezag doorvoeren. Volgens de 'Trading with the Enemy Act' uit 1917 kan een president invoerheffingen doorvoeren als de VS in oorlog is. De definitie van oorlog is echter niet heel helder gedefinieerd en dus voor veel interpretaties vatbaar. 

Ook kan de president zich beroepen op een 'noodsituatie'. Deze mogelijkheid staat omschreven in de 'International Emergency Economic Powers Act' uit 1977. Ook in dit geval is de wet heel vaag over wat er precies onder een 'noodsituatie' valt. Zo kan het wegvloeien van werkgelegenheid naar goedkopere landen al als zodanig kunnen worden opgevat.

De Republikeinen kunnen wel procedures opstarten om de maatregelen van Trump tegen te gaan of in te laten trekken. Maar dit zal zeker maanden gaan duren.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je ’s nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren?Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!