Achtergrond: Hoe kwam de zaak tegen Julio Poch tot stand?

Een rechtbank in Argentinië heeft de Argentijnse-Nederlander Julio Poch (65) woensdag vrijgesproken van betrokkenheid bij de dodenvluchten die werden uitgevoerd tijdens het regime van president Jorge Videla tussen 1976 en 1983. De eis was levenslang.

Poch zat al acht jaar in voorarrest. Zijn aanhouding had alles te maken met een verhaal dat hij zou hebben verteld tegenover toenmalige collega's van Transavia in 2003.

Poch was toen nog piloot bij de vliegtuigmaatschappij en zou tijdens een etentje in restaurant Gado Gado op Bali hebben gesteld dat hij betrokken was bij de zogenoemde dodenvluchten in Argentinië. Althans, dat is de indruk van twee piloten die bij het etentje aanwezig waren.

"We threw them in the sea", zou Poch onder andere hebben gezegd. Dat vertellen de twee piloten in een uitzending van Pauw en Witteman in 2010.

Zij raken ervan overtuigd dat Poch piloot is geweest van een van de transportvliegtuigen waarmee gevangenen en politieke tegenstanders van de militaire regering gedrogeerd in zee werden gegooid. Op die manier zouden duizenden mensen om het leven zijn gekomen. 

Verhoor

Een van de piloten stapt een week na het etentje naar een leidinggevende van Transavia en vertelt zijn verhaal. Er wordt pas in 2006 vervolg aan gegeven als het voorval weer wordt aangekaart bij de leiding van de luchtvaartmaatschappij. Er volgt een gesprek met Poch, die alles ontkent. 

Wat er in die tussentijd gebeurt is onduidelijk, maar de mannen worden uiteindelijk in 2008 gehoord door de nationale recherche in Amstelveen. Bij dat gesprek is ook de Argentijnse onderzoeksrechter Sergio Torres aanwezig, die besluit dat Poch moet worden aangehouden.

Uitleveringsverdrag

Poch neemt in 2009 afscheid als piloot van Transavia en zijn laatste vlucht gaat naar Valencia. Op 22 september wordt hij na zijn afscheidsvlucht in het bijzijn van zijn vrouw en zoon aangehouden. In tegenstelling tot Nederland heeft Spanje wel een uitleveringsverdrag met Argentinië. 

Poch zit zeven maanden vast in Spanje voordat hij wordt uitgeleverd.

Bewijs

Volgens zijn Nederlandse advocaat Geert-Jan Knoops en zijn Argentijnse advocaat Gerardo Ibanez is er geen fysiek bewijs tegen Poch. De verklaringen van de inmiddels vier Nederlandse getuigen zijn volgens hen gebaseerd op een verkeerde interpretatie van het verhaal van de piloot. Hij heeft nooit, verklaren ook de getuigen, gezegd dat hij zelf betrokken was bij de dodenvluchten, maar sprak altijd in de wij-vorm.

Daarnaast zijn er nog de logboeken met vluchtgegevens die zijn aangetroffen tijdens een huiszoeking in de woning van Poch in Nederland. Hierin staan al zijn uitgevoerde vluchten met bijbehorende gegevens (datum, tijd, soort vliegtuig en namen) genoteerd. Volgens zijn advocaten wordt hieruit duidelijk dat de piloot nooit aanwezig geweest kan zijn bij de dodenvluchten. 

Transportvliegtuigen

Het Argentijnse Openbaar Ministerie zei eerder in het proces wel bewijs in handen te hebben tegen de piloot. "Poch heeft een belangrijke rol gespeeld bij de legeronderdelen die verantwoordelijk waren voor de dodenvluchten", concludeerden Argentijnse aanklagers in stukken die werden ingezien door Vrij Nederland in 2015. "Ook kon hij de transportvliegtuigen die gebruikt werden voor de vluchten wel degelijk besturen."

Poch heeft dit altijd ontkend. Hij zat wel bij de marine ten tijde van het Videla-regime en vloog in gevechtsvliegtuigen.

Sergio Torres noemt in zijn onderbouwing ook een verklaring van een officier, genaamd Vañek, die Poch feliciteert met een missie. Volgens Torres is het onmiskenbaar dat dit op de vluchten des doods slaat, omdat Vañek deel uitmaakte van het legeronderdeel dat zich daarmee bezighield. Bovendien stamt de felicitatie uit de periode dat de vluchten des doods werden uitgevoerd. 

Politieke druk

Het bewijs tegen Poch was echter niet sterk. Er zijn geen getuigen die gezien hebben dat Poch aanwezig was bij de vluchten. Daarnaast is het grootste gedeelte van het bewijs rond de uitvoering van de dodenvluchten door het militaire bewind vernietigd. Juridisch gezien is het  volgens zijn verdediging dan terecht dat hij is vrijgesproken.

Anderzijds wordt het megaproces gezien als de afsluiting van een zwarte bladzijde in de geschiedenis van het land. Onder de 54 beklaagden woensdag waren prominente figuren uit de militaire dictatuur. De politieke druk om rechterlijke afrekening voor de misdaden is groot, dus het was de vraag of de rechter zich hieraan kon onttrekken.

Dit sentiment hielp Julio Poch niet en kon er voor zorgen dat hem - ondanks zijn onschuld - een lange celstraf te wachten stond. Poch zelf zei vooraf al vertrouwen te hebben in een goede afloop en kerst te kunnen vieren met zijn familie. Hij kondigde bovendien aan de Nederlandse Staat aan te klagen als hij werd vrijgesproken.

Lees meer over:
Tip de redactie