Leger Zimbabwe grijpt macht en zet president Mugabe vast

Het leger van Zimbabwe heeft in de nacht van dinsdag op woensdag de macht overgenomen in het Afrikaanse land, meldt regeringspartij ZANU-PF. Volgens het leger zit president Robert Mugabe (93) vast, maar is hij in veiligheid. Het leger ontkent dat sprake is van een staatsgreep.

Woensdagochtend waren zeker drie explosies te horen in het centrum van Harare, de hoofdstad van Zimbabwe. Ook zou er zijn geschoten in de wijk waar de ambtswoning van Mugabe staat. Plaatselijke bronnen melden dat de bevolking van Harare woensdagochtend wel gewoon aan het werk gaat. 

Op de staatstelevisie zei een woordvoerder van het leger dat het niet gaat om een staatsgreep, maar om een "bloedeloze correctie". De actie was "alleen op criminelen gericht", die sociaal en economisch lijden in het land zouden veroorzaken. "We verwachten dat de situatie weer normaal wordt zodra we onze missie hebben volbracht", aldus generaal SB Moyo. Het leger zegt te handelen naar de Zimbabwaanse grondwet.

Ondanks de bezweringen van het leger, vertoont de machtsovername veel kenmerken van een staatsgreep. Strategische plekken in Harare zijn bezet en veiliggesteld, waaronder de staatsomroep. Een analist van de Zuid-Afrikaanse nieuwszender SABC zei woensdag: "Als het zich gedraagt als een coup, is het een coup."

Volgens onbevestigde geruchten zou president Mugabe zich klaarmaken om af te treden. De Democratische Alliantie, een verbond van Zimbabwaanse oppositiepartijen, heeft opgeroepen tot zijn vertrek en het uitschrijven van vrije verkiezingen.

De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma sprak namens de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC) zijn bezorgdheid uit. Hij riep op tot kalmte en vroeg de Zimbabwaanse regering en strijdkrachten hun conflict vreedzaam op te lossen. De SADC is volgens Zuma bereid daarbij te helpen.

Mugabe vast

De recent ontslagen vicepresident Emmerson Mnangagwa (75) neemt voorlopig de leiding over regeringspartij ZANU-PF over, twitterde de partij. Het is nog onduidelijk wie de controle over het account heeft en de berichten in kwestie verstuurde.

''De 'first familie' is gisteravond vastgezet en is veilig'', aldus het account. Dat meldde ook dat ''Zimbabwe noch ZANU eigendom zijn van Mugabe en zijn vrouw''. De president werd omschreven als "een bejaarde man die is uitgebuit door zijn echtgenote". 

Minister van Financiën Ignatius Chombo is volgens een regeringsbron gearresteerd. Plaatselijke en Zuid-Afrikaanse media melden dat ook het hoofd van de jongerenafdeling van ZANU-PF, Kudzai Chipanga, en de directeur van de Zimbabwaanse inlichtingendienst, Albert Ngulube, zijn ingerekend. 

Chombo en Chipanga behoren tot het politieke kamp rond Mugabes echtgenote Grace Mugabe (52). 

Opvolging

Aanleiding voor de onrust is het ontslag van de binnen de strijdkrachten populaire Mnangagwa. De politicus werd eerder gezien als één van de favorieten om Mugabe op te volgen. Door zijn vertrek leek Grace Mugabe de beste papieren te hebben om op termijn president te worden. De opvolgingskwestie loopt hoog op vanwege de slechte gezondheid van de hoogbejaarde Mugabe.

De echtgenote van de president kon rekenen op de steun van de jongerenafdeling van ZANU-PF, die zich profileert als de "nieuwe generatie" binnen de Zimbabwaanse politiek. Dat kamp staat tegenover de "oude garde", die onder andere worden gesteund door de invloedrijke vereniging voor oorlogsveteranen, een overtuigd bondgenoot van Mnangagwa.

De veteranen verwelkomden de militaire machtsovername woensdag als een einde aan "grof machtsmisbruik" en een terugkeer naar "een echte democratie". Volgens veteranenwoordvoerder Chris Mutsvangwa zal het leger het land veranderen in een "moderne modelnatie".

"Dit is een correctie van een staat die van een klif aan het storten was", aldus Mutsvangwa. "Het is het einde van een zeer pijnlijk en droevig hoofdstuk in de geschiedenis van een jong land, waarin een dictator, terwijl hij oud werd, zijn hof overgaf aan een bende dieven rond zijn echtgenote."

Veteranen

Mnangagwa diende onder andere als minister van Defensie en hoofd van de inlichtingendiensten onder Mugabe en was verantwoordelijk voor de uitermate bloedige repressie van het Ndebele-volk in Noord-Zimbabwe in de jaren 80, waarbij duizenden burgers om het leven werden gebracht. 

Na het ontslag van Mnangagwa stuurde president Mugabe ook diverse van diens vertrouwelingen de laan uit. Dat schoot in het verkeerde keelgat bij de hoogste commandant van het Zimbabwaanse leger, generaal Constantino Chiwenga, die eerder deze week al waarschuwde te zullen ingrijpen als Mugabe zijn koers niet wijzigde. Chiwenga werd door ZANU-PF beschuldigd van "landverraad", maar lijkt nu de touwtjes in handen te hebben.

Leger

Het leger vraagt andere veiligheidsorganisaties om "mee te werken voor het welzijn van ons land". Het waarschuwt daarnaast dat er op elke provocatie met een "passend antwoord" zal worden gereageerd.

Zimbabwaanse soldaten en gepantserde voertuigen blokkeren de wegen in het centrum van Harare naar de belangrijkste regeringskantoren, het parlement en de rechtbank. 

Nederlanders

De Nederlandse ambassade in Zimbabwe is voorlopig gesloten voor publiek. In het land zijn nu zeker 420 Nederlanders. ''Dit zijn de Nederlanders die zich op vrijwillige basis bij ons hebben geregistreerd, het werkelijke aantal kan veel hoger liggen", meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. 

Nederlanders die in Zimbabwe zijn, moeten binnen blijven en de media volgen over de ontwikkelingen, adviseert het departement. De geregistreerde Nederlanders hebben hierover een bericht gekregen via sms of e-mail. Het reisadvies is nog onveranderd, maar woensdag buigt het ministerie zich hier over.

De Amerikaanse ambassade in Harare heeft zijn personeel en Amerikaanse burgers eveneens geadviseerd binnen te blijven. De ambassade blijft woensdag gesloten voor publiek. Ook het Verenigd Koninkrijk verspreidt dat advies.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie