Trump overweegt hardere koers tegen Iran inzake nucleair akkoord

De Amerikaanse president Donald Trump heeft vrijdagavond het nucleaire akkoord met Iran niet opnieuw gecertificeerd. Ook haalde hij in dezelfde toespraak hard uit naar het land en stelde hij een hardere koers te willen varen in zijn Iran-beleid.

Volgens Trump houdt Iran zich niet aan de afspraken zoals die in 2015 in het nucleaire akkoord zijn opgenomen. Als voorbeeld noemde hij dat Iran tot twee keer meer zwaar water op voorraad heeft dan in de overeenkomst is afgesproken. Die stof kan worden gebruikt bij de productie van plutonium.

De Amerikaanse president zei er daarom alles aan te zullen doen om te voorkomen dat Iran zijn nucleaire programma voortzet. Hij sprak ook zijn zorgen uit over de steun die het land zou leveren aan extremistische groeperingen in het Midden-Oosten.

Volgens Trump staat Iran onder controle van een fanatiek regime, dat een alsmaar agressievere houding aanneemt en een bedreiging vormt voor de wereldvrede. 

Congres

Het niet opnieuw certificeren van het nucleaire akkoord betekent niet dat de VS zich helemaal terugtrekt uit het akkoord, maar wel dat het land overweegt om nieuwe sancties in te stellen tegen Iran. 

Trump geeft het Congres zestig dagen de tijd om te beslissen over het eventueel opleggen van nieuwe economische sancties, die twee jaar geleden bij het instellen van het akkoord juist zijn opgeheven.

Trump wil bovendien dat het Congres een strakker Iran-beleid voert en dat de VS aan Iran gaat vragen om bredere toegang tot nucleaire complexen te krijgen. 

'Slecht akkoord'

Trump herhaalde vrijdag nogmaals dat de deal "een van de slechtste akkoorden ooit is die de VS is aangegaan". Volgens hem levert het akkoord zijn land te weinig op. Tegenover "zwakke inspecties" van Iraanse nucleaire installaties, staat volgens Trump alleen een tijdelijke onderbreking van het Iraanse pad richting kernwapens.

Iran 

De Iraanse president Hassan Rohani benadrukte vrijdagavond opnieuw dat Teheran niet zal wijken van het nucleaire akkoord zolang het de belangen van Iran behartigt. Hij bekritiseerde de uitspraken van Trump. Die zouden volgens hem bestaan uit ongegronde beschuldigingen. "Iran en het akkoord zijn sterker dan ooit", verklaarde hij.

Volgens Rohani kan een enkel land het akkoord niet intrekken en zal de VS geïsoleerd staan als het tegen het akkoord in gaat. Hij kondigde aan dat Iran zijn inzet zal verdubbelen om wapens te maken die vijanden afschrikken en zijn raketprogramma uit te breiden. Dat laatste is een doorn in het oog van Trump.

Rohani voegde er ook aan toe dat zijn land nooit zal buigen onder druk van een buitenlandse regering. 

Andere landen

Hoewel Trump dus veel kritiek heeft op het nucleaire akkoord, is het succes van het akkoord ook afhankelijk van andere landen.

Het Iran-akkoord, waarin Teheran zegt het atoomprogramma af te bouwen in ruil voor het intrekken van sancties, werd in 2015 gesloten na jarenlange onderhandelingen. Naast de VS waren grootmachten als Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Rusland, China en de Europese Unie, de ondertekenaars. 

De Franse president Emmanuel Macron heeft Rohani telefonisch verzekerd dat Frankrijk en de andere Europese landen achter het akkoord blijven staan, ondanks het standpunt van de Amerikanen.

EU-buitenlandchef Federica Mogherini heeft in een reactie vanuit Brussel laten weten dat beëindiging van het akkoord niet in de macht ligt van president Trump. "De Iran-deal is niet van één land. Het is een multilaterale overeenkomst die na twaalf jaar intensief onderhandelen tot stand kwam en unaniem in een VN-resolutie is onderschreven", aldus Mogherini.

Mogherini was een van de drijvende krachten achter het akkoord. "Ik verwacht dat de overeenkomst gewoon door alle partijen wordt eerbiedigd, zoals de afgelopen twee jaar het geval was."

Midden-Oosten

Trump krijgt met zijn kritiek op Iran op zijn beurt bijval van de Amerikaanse bondgenoten in het Midden-Oosten. Saudi-Arabië en Israël, die zelf een gespannen relatie hebben met Teheran, prijzen de voorgenomen hardere koers. 

Zo feliciteerde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu Trump met zijn speech. "Hij confronteerde op moedige wijze het terroristische Iraanse regime en creëerde een mogelijkheid om deze slechte deal te repareren en de criminele steun aan terrorisme aan te pakken."

De regering van Saudi-Arabië, een land dat net als Israël op gespannen voet staat met Iran, stelt volgens staatspersbureau SPA dat Iran met de eerder opgeheven sancties financieel geholpen is. Daardoor kon het land volgens de Saudische regering het eigen raketprogramma uitbreiden en extremisten steunen.

Tip de redactie