Angela Merkel is "redelijk tevreden" met het verkiezingsresultaat. Haar partij CDU kwam zondag als winnaar uit de bus, maar leed wel fors verlies vergeleken met de verkiezingen in 2013.

"We hadden natuurlijk gehoopt op een beter resultaat", aldus de bondskanselier. "Maar we moeten niet vergeten dat we een ongehoord uitdagende tijd achter de rug hebben, dus ik ben blij dat we de doelstellingen van onze verkiezingscampagne hebben bereikt."

"We zijn de grootste partij, we hebben het mandaat om de volgende regering te vormen en er kan geen coalitie ontstaan zonder ons", aldus Merkel.

Het is het slechtste verkiezingsresultaat voor Merkels parij sinds 1949. Het CDU/CSU-blok kwam uit op 33 procent van de stemmen en verliest daarmee 8,5 procent ten opzichte van 2013. Coalitiepartner SPD blijft steken op 20,9 procent, tegenover 25,7 procent in 2013.

De partij die op een ander vlak als winnaar uit de verkiezingsstrijd komt is Alternative für Deutschland (AfD). De rechts-populistische partij is de derde partij van Duitsland geworden en kreeg 12,6 procent van de stemmen. Vier jaar geleden bleef de partij nog net onder de kiesdrempel van 5 procent.

Merkel in overwinningsspeech: 'CDU staat voor grote uitdaging'
59
Merkel in overwinningsspeech: 'CDU staat voor grote uitdaging'

Nieuwe coalitie

Merkel zal op zoek moeten gaan naar een nieuwe coalitie. De sociaaldemocraten van het SPD lieten na de uitslag te weten geen zin te hebben in een nieuwe regeerperiode. De bondskanselier zal dus op zoek moeten naar andere partijen om mee samen te werken. 

Een mogelijkheid is de 'Jamaica-coalitie', verwijzend naar de kleuren van de partijen. Daarbij moet Merkels CDU een coalitie vormen met de democraten van de FDP (10,7 procent) en de Groenen (8,9 procent). Geen van de partijen lijkt echter heel erg warm te lopen voor een coalitie met partijen die ideologisch flink verschillen.

De FDP heeft maandag laten weten niet tegen elke prijs in de 'Jamaica-coaltie' te stappen. De democraten willen in elk geval dat het Duitse beleid op het gebied van energie wordt gewijzigd. Ook wil de partij met Merkel praten over het Duitse standpunt over een Europese fiscale zone.

Voorman Cem Özdemir van de Groenen heeft laten weten alleen aan de coalitie deel te nemen als het een pro-Europees signatuur krijgt.

Bondsdag

Door het bijzondere kiesstelsel wordt de Bondsdag veel groter. Zondag zijn 709 afgevaardigden gekozen en dat zijn 78 meer dan in 2013. Het is de grootste Bondsdag ooit. Het record van 1994, 674 zetels, is gesneuveld.

In het stelsel met 299 kiesdistricten stemt de kiezer twee keer. Eerst op een kandidaat en dan op een partij. Omdat veel kiezers op een partij stemmen die niet van hun gekozen kandidaat is, worden er in de zetelverdeling onder meer extra zetels toegekend aan partijen. Dat is omdat die anders in een proportionele zetelverdeling tekort zouden komen door de stemming op kandidaten.

Berlijnse politie arresteert demonstranten tijdens verkiezingen
60
Berlijnse politie arresteert demonstranten tijdens verkiezingen

'Deprimerend'

SPD-leider Martin Schulz noemde het een "bittere dag" voor de Duitse sociaaldemocratie. "Vooral deprimerend is de kracht van de Alternative für Deutschland (AfD), die als eerste rechtse partij zo'n sterke positie in het Duitse parlement verovert. Dat is een kantelpunt", aldus Schulz.

AfD-kandidaat Alexander Gauland reageert verheugd op de voorlopige score van zijn partij. "De regering, hoe die er ook uit komt te zien, moet zich klaar maken voor lastige tijden. We zullen ze achtervolgen. We zullen ons land en onze mensen terugkrijgen."

De partijvoorzitter Frauke Petry, heeft maandag verklaard geen deel uit te willen maken van de fractie van de AfD. De rechts-populistische partij won zondag bijna 13 procent van de stemmen en komt voor het eerst in de Duitse Tweede Kamer. Petry is als parlementslid gekozen.

Petry ligt al lang overhoop met andere topfiguren van de AfD, met name Gauland en Alice Weidel.

Protesten

In meerdere Duitse steden gingen zondagavond honderden mensen de straat op om te demonstreren tegen de AfD. 

Voor het gebouw aan de Alexanderplatz in Berlijn waar AfD-kopstukken en -aanhangers hun verkiezingssucces vierden, riepen de demonstranten leuzen tegen die partij.

Bondsdagverkiezingen in Duitsland

n meerdere Duitse steden gingen zondagavond honderden mensen de straat op om te demonstreren tegen het populistische Alternative für Deutschland. © ANP
Voor het gebouw aan de Alexanderplatz in Berlijn waar AfD-kopstukken en -aanhangers hun verkiezingssucces vierden, waren tegen de duizend mensen op de been. Ze riepen leuzen tegen de AfD en lieten met gefluit hun afkeuring blijken. © ANP
Ook in andere steden werd gedemonstreerd, waaronder Keulen, Frankfurt, Hamburg, München en Düsseldorf. © ANP
De exitpolls van 18.00. © ANP
© ANP
© AFP
De 61,5 miljoen Duitse kiezers brengen twee stemmen uit. Een stem is voor een nationale partij, de tweede voor een lokale kandidaat. © AFP
In de peilingen ligt de CDU van bondskanselier Angela Merkel op kop, op afstand gevolgd door de SPD van Martin Schulz en Alternative für Deutschland (AfD). © AFP
Om 18.00 uur sluiten de kieslokalen en rond 18.15 uur verschijnen de eerste exitpolls. Doorgaans is de uitslag van de Duitse verkiezingen op basis van die peilingen vrij goed te voorspellen. De eerste voorlopige uitslagen worden rond 22.00 uur verwacht. © AFP
Naast immigratie zijn andere belangrijke verkiezingsthema's de groeiende sociale ongelijkheid, de dreiging van het terrorisme en klimaatverandering. © AFP
De kiesdrempel voor politieke partijen bedraagt 5 procent van het totale aantal stemmen. © AFP
Bondskanselier Angela Merkel en de CDU liggen op koers om weer de grootste partij te worden. Dat zou een historische vierde termijn betekenen voor Merkel, die het land sinds 2005 leidt. © AFP
De Duitse bondskanselier bracht haar stem uit in Berlijn. © AFP
De voornaamste tegenstander van de CDU is de SPD van oud-voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz. Hij en zijn echtgenote brachten hun stem uit in de West-Duitse plaats Wuerselen. © AFP
Alternative für Deutschland (AfD) staat in de peilingen op de derde plaats. Het wordt mogelijk de eerste extreem-rechtse partij met zetels in de Bondsdag in meer dan vijftig jaar. © AFP
De Duitse president Frank-Walter Steinmeier en zijn echtgenote brachten hun stem uit in hoofdstad Berlijn. © AFP
Traditiegetrouw komen veel kiezers naar het stemlokaal in traditionele klederdracht, zoals deze vrouw, die zich hulde in Sorbische kledij. © EPA
Ook deze dame was gekleed in de Sorbische traditie. © AFP