CDU van Merkel wint Duitse verkiezingen, AfD derde partij

De christen-democratische CDU van bondskanselier Angela Merkel heeft zoals verwacht de meeste stemmen gekregen bij de Bondsdagverkiezingen. De Duitse regeringspartijen hebben wel forse verliezen geleden. Het rechts-populistische AfD komt als derde partij in de Bondsdag.

Dat blijkt de uitslag nu de stemmen uit de 299 Duitse kiesdistricten zijn geteld. Het CDU/CSU-blok is uitgekomen op 33 procent van de stemmen, ongeveer 9 procent minder dan bij de vorige verkiezingen. Desondanks is Merkels partij nog ruim de grootste. De sociaaldemocratische SPD blijft steken op 20,9 procent, tegenover 25,7 procent in 2013.

De partij die op een ander vlak als winnaar uit de verkiezingsstrijd komt is Alternative für Deutschland (AfD). De rechts-populistische partij is de derde partij van Duitsland geworden en kreeg 12,6 procent van de stemmen. Vier jaar geleden bleef de partij nog net onder de kiesdrempel van 5 procent.

Het verlies van de SPD levert een probleem op voor Merkel. De sociaaldemocraten hebben zondagavond direct laten weten door het verlies geen zin meer te hebben in een nieuwe regeerperiode. De bondskanselier zal dus op zoek moeten naar andere partijen om een coalitie mee te vormen.

Een mogelijkheid daarbij is de 'Jamaica'-optie, waarbij Merkel een coalitie vormt met de democraten van de FDP (10,7 procent) en de Groenen (8,9 procent). Geen van de partijen lijkt echter heel erg warm te lopen voor een coalitie met partijen die ideologisch enorm verschillen.

Bondsdagverkiezingen in Duitsland

n meerdere Duitse steden gingen zondagavond honderden mensen de straat op om te demonstreren tegen het populistische Alternative für Deutschland. © ANP
Voor het gebouw aan de Alexanderplatz in Berlijn waar AfD-kopstukken en -aanhangers hun verkiezingssucces vierden, waren tegen de duizend mensen op de been. Ze riepen leuzen tegen de AfD en lieten met gefluit hun afkeuring blijken. © ANP
Ook in andere steden werd gedemonstreerd, waaronder Keulen, Frankfurt, Hamburg, München en Düsseldorf. © ANP
De exitpolls van 18.00. © ANP
© ANP
© AFP
De 61,5 miljoen Duitse kiezers brengen twee stemmen uit. Een stem is voor een nationale partij, de tweede voor een lokale kandidaat. © AFP
In de peilingen ligt de CDU van bondskanselier Angela Merkel op kop, op afstand gevolgd door de SPD van Martin Schulz en Alternative für Deutschland (AfD). © AFP
Om 18.00 uur sluiten de kieslokalen en rond 18.15 uur verschijnen de eerste exitpolls. Doorgaans is de uitslag van de Duitse verkiezingen op basis van die peilingen vrij goed te voorspellen. De eerste voorlopige uitslagen worden rond 22.00 uur verwacht. © AFP
Naast immigratie zijn andere belangrijke verkiezingsthema's de groeiende sociale ongelijkheid, de dreiging van het terrorisme en klimaatverandering. © AFP
De kiesdrempel voor politieke partijen bedraagt 5 procent van het totale aantal stemmen. © AFP
Bondskanselier Angela Merkel en de CDU liggen op koers om weer de grootste partij te worden. Dat zou een historische vierde termijn betekenen voor Merkel, die het land sinds 2005 leidt. © AFP
De Duitse bondskanselier bracht haar stem uit in Berlijn. © AFP
De voornaamste tegenstander van de CDU is de SPD van oud-voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz. Hij en zijn echtgenote brachten hun stem uit in de West-Duitse plaats Wuerselen. © AFP
Alternative für Deutschland (AfD) staat in de peilingen op de derde plaats. Het wordt mogelijk de eerste extreem-rechtse partij met zetels in de Bondsdag in meer dan vijftig jaar. © AFP
De Duitse president Frank-Walter Steinmeier en zijn echtgenote brachten hun stem uit in hoofdstad Berlijn. © AFP
Traditiegetrouw komen veel kiezers naar het stemlokaal in traditionele klederdracht, zoals deze vrouw, die zich hulde in Sorbische kledij. © EPA
Ook deze dame was gekleed in de Sorbische traditie. © AFP

Tevreden

Merkel is ondanks de complexe formatieklus redelijk tevreden over het resultaat, zo stelt ze in een eerste reactie. "We hadden natuurlijk gehoopt op een wat beter resultaat. Maar we moeten niet vergeten dat we een ongehoord uitdagende tijd achter de rug hebben, dus ik denk dat we de doelstellingen van onze verkiezingscampagne hebben bereikt", aldus Merkel.

"We zijn de grootste partij, we hebben het mandaat om de volgende regering te vormen en er kan geen coalitie ontstaan zonder ons." Het is het slechtste verkiezingsresultaat voor de CDU sinds 1949.

Bittere dag

SPD-leider Martin Schulz noemde het een "bittere dag" voor de Duitse sociaaldemocratie. "Vooral deprimerend is de kracht van de AfD, die als eerste rechtse partij zo'n sterke positie in het Duitse parlement verovert. Dat is een kantelpunt", aldus Schulz.

"Het feit dat we meer dan een miljoen vluchtelingen hebben, verdeelt nog altijd ons land. Wat voor sommigen een daad van menselijkheid is, is voor anderen bedreigend. We zijn er niet in geslaagd al onze kiezers te overtuigen dat Duitsland sterk genoeg is om niemand achter te laten."

AfD-kandidaat Alexander Gauland reageert verheugd op de voorlopige score van zijn partij. "De regering, hoe die er ook uit komt te zien, moet zich klaar maken voor lastige tijden. We zullen ze achtervolgen. We zullen ons land en onze mensen terugkrijgen."

De AfD werd in 2013 opgericht door eurosceptici die zich vooral tegen de euro en het economisch beleid van Berlijn en Brussel keerden. Sindsdien is de partij na een serie interne ruzies naar populistisch rechts opgeschoven en keert zich vooral tegen immigratie.

Demonstraties

In meerdere Duitse steden gingen zondagavond honderden mensen de straat op om te demonstreren tegen de AfD. Voor het gebouw aan de Alexanderplatz in Berlijn waar AfD-kopstukken en -aanhangers hun verkiezingssucces vierden, waren tegen de duizend mensen op de been. Ze riepen leuzen tegen de AfD en lieten met gefluit hun afkeuring blijken. 

Ook in andere steden werd gedemonstreerd, waaronder Keulen, Frankfurt, Hamburg, München en Düsseldorf.

Mark Rutte

De Nederlandse premier Mark Rutte feliciteerde Merkel, zo meldde hij via Twitter. "Het leiderschap van bondskanselier Merkel is de afgelopen jaren niet alleen voor Duitsland maar ook voor Europa belangrijk geweest", aldus Rutte. "Ik wens haar succes bij het vormen van een coalitie."

Ook CDA-leider Sybrand Buma, een van Ruttes aanstaande coalitiepartners, feliciteert Merkel en zegt uit te kijken naar de samenwerking met de Duitse kanselier. Geert Wilders bracht via Twitter zijn felicitaties over aan de AfD. 

Ook de Franse president Emmanuel Macron heeft Angela Merkel gebeld om haar te feliciteren met de uitslag van de Duitse verkiezingen. Macron verklaarde op Twitter dat "we met vastberadenheid onze cruciale samenwerking voortzetten voor onze landen en Europa."

De Franse leider sprak eerder de hoop uit dat Duitsland en Frankrijk terugkeren naar de geest van samenwerking die ze kenden in de tijd van François Mitterand en Helmut Kohl.

Campagne

De winst van Merkel kwam niet als verrassnig. In de peilingen van de afgelopen weken lag de CDU al op kop, op afstand gevolgd door de SPD van Martin Schulz en AfD. Die voorspellingen worden nu bevestigd. 

Tijdens de campagne beloofde Merkel te zullen ijveren voor belastingverlagingen, vooral voor jonge families. Ook wil ze de werkloosheid verder terugdringen (hoewel die nu al op het laagste punt in jaren verkeert) en duizenden nieuwe politieagenten werven. De CDU is tegen een limiet op het aantal asielzoekers. 

Twee stemmen

De 61,5 miljoen stemgerechtige Duitsers mochten twee stemmen uitbrengen. Een stem was voor een nationale partij. Op basis van het percentage van landelijke stemmen wordt de helft (299) van de 598 zetels in de Bondsdag verdeeld. 

De tweede stem was voor een lokale kandidaat uit het eigen district van de kiezers. De kandidaten met de meeste stemmen per district bezetten de andere helft van de plekken in het parlement. De kiesdrempel voor politieke partijen bedraagt 5 procent van het totale aantal stemmen.

Lees meer over:
Tip de redactie