De Venezolaanse president Nicolás Maduro heeft maandag voorgesteld dat de net gekozen 'grondwetgevende vergadering' de onschendbaarheid van parlementsleden opheft.

"De sabotage van de Nationale Vergadering (het parlement) moet ophouden en we moeten orde scheppen", zei Maduro die zo met vervolging van parlementsleden dreigt.

Zondag stemde Venezuela de leden van een nieuwe grondwetgevende vergadering die de positie van president Maduro moet versterken. Hoewel de regering en de oppositie het niets eens zijn over het opkomstpercentage, claimt Maduro dat hij de verkiezing gewonnen heeft.

Boycot

Volgens de kiesraad zouden 8,1 miljoen Venezolanen hun stem hebben uitgebracht, zo werd maandag officieel bekendgemaakt. De oppositie, die de stemming boycotte, bestrijdt het getal en zegt dat er gefraudeerd is. Er zouden slechts circa 2,5 miljoen mensen hun stem hebben uitgebracht, zegt de oppositie. De stembusgang verliep zeer onrustig met tien doden als gevolg.

Bijna twintig miljoen Venezolanen mochten zondag stemmen op kandidaten voor een raad van 545 leden die vergaande politieke hervormingen kan doorvoeren. Maduro wil dat die het politieke stelsel met een grondwet hervormt. Zijn doel is aan de macht blijven. Hij verloor twee jaar terug de meerderheid in het parlement en zonder politieke hervormingen zou hij de presidentsverkiezingen in 2018 vrijwel zeker verliezen

De oppositie ziet de stembusgang als een truc om het parlement verder buiten spel te zetten. Kiezers kunnen niet voor of tegen de raad stemmen: ze kunnen alleen een stem uitbrengen op overwegend regeringsgetrouwe kandidaten. Zo staan onder meer de vrouw en zoon van Maduro op de kieslijst.

Demonstraties

Tegenstanders van de socialistische regering lieten zondag van zich horen. Betogers blokkeerden op meerdere plaatsen in het land wegen. Dat leidde tot confrontaties met veiligheidstroepen. Volgens getuigen opende een groep mannen in deelstaat Táchira op twee plaatsen het vuur op actievoerders. In hoofdstad Caracas zouden agenten op motoren gewond zijn geraakt toen een bom ontplofte.

In de nacht van zaterdag op zodag schoten onbekenden de regeringsgetrouwe kandidaat José Félix Pineda (39) dood in zijn woning in deelstaat Bolívar.

De autoriteiten bevestigen dat tien personen om het leven zijn gekomen. Volgens de oppositie ligt het dodental hoger en zijn zestien mensen omgekomen, terwijl de burgemeester van de hoofdstad Caracas, een voorstander van Maduro, zegt dat dat een leugen is. Volgens hem zijn er helemaal geen doden gevallen.

Sancties

De VN-ambassadeur van de Verenigde Staten, Nikki Haley, noemde de verkiezingen zondag op Twitter "een stap richting dictatuur" en een "schijnvertoning". "We zullen een niet legitieme regering niet accepteren. Het Venezolaanse volk en de democratie zullen zegevieren."

De Amerikaanse overheid heeft ook het geweld tegen demonstranten veroordeeld en zegt zich te beraden op oliesancties en andere maatregelen. De Venezolaanse economie is voor 95 procent afhankelijk van de olie-export. De VS is met afstand de grootste klant.

Ook de Europese Unie heeft zorgen geuit. 'Een grondwetgevende vergadering, verkozen onder twijfelachtige en gewelddadige omstandigheden, kan niet de oplossing zijn voor de crisis in Venezuela" stelt de Europese Commissie maandag.

"De gebeurtenissen van de afgelopen 24 uur hebben de zorgen in de EU over het lot van de democratie in Venezuela versterkt", aldus de verklaring. "De EU veroordeelt het buitensporige en disproportionele gebruik van geweld door de veiligheidstroepen. We betuigen onze deelneming aan de familie en vrienden van de slachtoffers."