De Europese Commissie bereidt juridische stappen voor tegen de Poolse regering vanwege vier nieuwe wetten voor de hervorming van de rechterlijke macht. Brussel heeft "grote zorgen" dat de wetgeving de onafhankelijke rechtsstaat bedreigt en roept Warschau op de omstreden wetgeving ''in de wacht te zetten”.

Dat zei vicevoorzitter Frans Timmermans woensdag na afloop van de wekelijkse commissievergadering.

Op de vergadering werden juridische opties tegen de Polen werden besproken. "Ik heb nagenoeg geen twijfel dat wij volgende week de procedure in gang zetten vanwege inbreuk op EU-regels", aldus Timmermans. Een inbreukprocedure kan leiden tot een zaak voor het Europees Hof van Justitie. 

Daarnaast bestudeert de commissie de optie die ertoe kan leiden dat Polen wegens schending van de rechtsstaat tijdelijk het stemrecht bij besluitvorming wordt ontnomen. Deze maatregel is nog nooit eerder ingezet en vereist de goedkeuring van een ruime meerderheid van de EU-landen.

Volgens Timmermans is de commissie "heel dichtbij het besluit om deze procedure te starten".

Gesprek

Timmermans heeft de Poolse ministers van Buitenlandse Zaken en Justitie deze week uitgenodigd om in Brussel te komen praten over de situatie. Volgens EU-bronnen gaan de Polen niet in op de uitnodiging. De Poolse regering liet eerder weten de "bemoeienis" uit Brussel als een inmenging in interne zaken te zien en verwerpt de kritiek. 

De EU-commissaris herhaalde dat "onze hand blijft uitgestoken naar de Poolse regering voor dialoog" maar waarschuwde dat "niets de commissie stopt om maatregelen te treffen als dat nodig is."

Volgens de Poolse president Andrzej Duda zijn de hervormingen nodig, omdat de Polen niet tevreden zijn met de manier waarop de rechtspraak werkt. Timmermans stuurde eerder aanbevelingen naar de Poolse regering om de rechtsstaat weer in lijn met EU-regels te krijgen. Volgende week volgt een derde advies.

Wetten

Volgens Timmermans tasten de vier nieuwe wetten elk afzonderlijk al de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht aan in het land, maar alle vier samen "brengen ze die onder de volledige politieke controle van de regering". "Van het moment van hun benoeming tot hun pensioen zullen rechters naar haar pijpen dansen."

De regerende Partij voor Recht en Rechtvaardigheid (PiS) is sinds haar verkiezingsoverwinning in 2015 bezig de invloed van de regering over de staatsmedia, rechtbanken en het Openbaar Ministerie uit te breiden. Zo wil premier Beata Szydlo dat het parlement controle krijgt over de benoeming van rechters in het land.