De Italiaanse premier Matteo Renzi heeft zondagavond zijn aftreden aangekondigd nadat hij het referendum over staatshervormingen in zijn land had verloren.

Uit de laatste exitpolls die zondagavond direct na het sluiten van de stemlokalen verschenen, blijkt dat bijna 60 procent van de kiezers tegen het voorstel heeft gestemd. 

De 41-jarige sociaaldemocratische premier zegt in zijn toespraak de "volledige verantwoordelijkheid voor het verlies te nemen". De premier erkende dan ook de nederlaag, die hij als "buitengewoon duidelijk" bestempelde.

"We hebben de Italianen een kans gegeven voor verandering, maar we hebben het niet gehaald'', vervolgde hij vanuit het Palazzo Chigi, waar de regering in Rome zetelt. "De ervaring van mijn regering eindigt hier.''

Op het plein voor het Italiaanse parlementsgebouw kwamen veel mensen samen nadat Renzi had aangekondigd af te treden. Renzi biedt maandag zijn ontslag aan aan president Sergio Mattarella.

Hervormingen

De hervormingen moesten Italië beter bestuurbaar maken. Het referendum kreeg extra gewicht toen Renzi zijn politieke lot aan de uitslag verbond. 

Het referendum draaide om een grondwetswijziging die onder meer de positie van de Kamer van Afgevaardigden, de Italiaanse Tweede Kamer, moest versterken. De Senaat moest juist worden uitgekleed: van de 315 zetels zouden er honderd over blijven en het instituut zou onder meer de macht verliezen om een regering naar huis te sturen.

Verkiezingen

Het is nog niet duidelijk wat de politieke gevolgen zijn van het besluit van Renzi. President Mattarella moet diens ontslag eerst aanvaarden en zou dit in theorie zelfs kunnen weigeren. Daarna is het aan de president om vervroegde verkiezingen uit te schrijven.

Het vertrek van de premier en de overwinning van het 'nee'-kamp bij het referendum zijn een opsteker voor de oppositiepartijen, zoals de populistische 5-sterrenbeweging van komiek Beppe Grillo. 

''Vanaf morgen starten we met de voorbereidingen van een 5-sterrenregering'', liet partijlid Luigi Di Maio weten. Matteo Salvini van de protestpartij Lega Nord riep direct om vervroegde verkiezingen. Hij kreeg onder meer felicitaties van Franse oppositieleider Marine Le Pen van het rechtse Front National.

Opkomst

Relatief veel Italiaanse kiezers zijn zondag naar het stemlokaal gegaan om over de staatshervorming te stemmen. Volgens de laatste opkomstcijfers bracht zeventig procent van de 51 miljoen kiesgerechtigden zijn stem uit.

Het voorlopige opkomstcijfer is een stuk hoger dan bij voorgaande referenda. Ook gingen dit keer meer mensen stemmen dan tijdens de laatste verkiezingen voor het Europees Parlement, in 2014. Toen stond de teller rond 19.00 uur nog maar op 42 procent, om uiteindelijk uit te komen op 57 procent.