De Russische president Vladimir Poetin noemt het neerhalen van het Russische gevechtsvliegtuig door Turkije "een mes in de rug in de strijd tegen de terreur".

Dat heeft de Russische president dinsdag in een verklaring gezegd. 

Het neerhalen van het toestel zal volgens Poetin "ernstige consequenties" hebben voor de Turks-Russische relatie. Poetin spreekt zijn verbazing uit over het feit dat Turkije contact heeft opgenomen met de andere leden van de NAVO. 

Het Russisch gevechtsvliegtuig werd dinsdagochtend boven de Turkse grens met Syrië uit de lucht geschoten. De Sukhoi Su-24 is door Turkije neergehaald, omdat het het Turkse luchtruim zou hebben geschonden. Het vliegtuig stortte neer in Syrië. Ook de NAVO meldde later dat het toestel daadwerkelijk het Turkse luchtruim zou zijn binnengevlogen. 

Volgens het Russische ministerie was het vliegtuig "gedurende de hele vlucht boven Syrisch grondgebied". Poetin zegt dat het vliegtuig in Syrië is beschoten, vier kilometer van de Turks-Syrische grens. Rusland heeft vooralsnog alle militaire samenwerking met Turkije opgeschort.

Davutoglu

De Turkse premier Ahmet Davutoglu laat in een reactie weten dat Turkije het recht heeft het luchtruim te beschermen wanneer dit wordt geschonden. Volgens hem moet de wereld weten dat Turkije "alles doet wat nodig is" om de veiligheid van het land te garanderen.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov zegt zijn bezoek aan Turkije dat voor woensdag gepland stond af. Ook roept hij Russen op "niet naar Turkije te gaan". 

Locatie van neergeschoten vliegtuig

Locatie van neergeschoten vliegtuig

Piloten

Het is onbekend wat het lot is van de twee Russische piloten die het toestel bestuurden. Zij bevrijdden zichzelf met een schietstoel. Daarna zijn ze waarschijnlijk in Syrië gevangen genomen door Turkmeense strijders (etnische Turken) in het grensgebied met Turkije.

De ondercommandant van de Turkmeense brigade zegt dat zijn troepen de twee Russische piloten die dinsdag uit hun geraakte vliegtuig sprongen aan hun parachute hebben doodgeschoten. De Turkse autoriteiten houden echter vol dat het duo nog leeft en dat Ankara werkt aan de vrijlating van de piloten.

Eerder circuleerde op Twitter een video waaruit zou blijken dat één van de piloten was gedood. Een Russische helikopter zocht nog een bergachtig gebied in Syrië af naar de twee Russen.

Schenden

De Turkse regering liet op 17 oktober dit jaar nog weten dat het er niet voor terugdeinst om vliegtuigen neer te schieten die het luchtruim van het land schenden.

In diezelfde maand haalden Turkse straaljagers al een drone uit de lucht bij de grens met Syrië. 

De Russische luchtmacht is sinds dit najaar actief in Syrië, waar het aan de zijde van president Assad luchtaanvallen uitvoert op Syrische rebellen en terreurgroep Islamitische Staat (IS). 

Video: Turkije schiet gevechtsvliegtuig neer bij grens met Syrië

NAVO

Turkije is een van de 28 leden van de NAVO, dat dinsdag om 17.00 uur in Brussel een spoedbijeenkomst houdt. Hier zal Turkije de andere lidstaten inlichten over de gebeurtenissen. 

Bij een spoedbijeenkomst in oktober maande de NAVO Rusland al om het Turkse luchtruim niet meer zonder toestemming te betreden. 

De NAVO liet dinsdagochtend al weten de situatie nauwgezet in de gaten te houden. "We staan in contact met de Turkse autoriteiten'', aldus een woordvoerder.

Naar aanleiding van het nieuwe incident neemt Turkije ook contact op met de Verenigde Naties. Daarnaast is de Russische ambassadeur in Turkije opgeroepen om uitleg te komen geven.

Ploumen

Tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer noemde Minister Lilianne Ploumen, die minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) verving, het neerhalen van de straaljager "een zeer ernstig incident".

Nadere details over het incident kon zij nog niet delen. Wel bevestigde ze dat de NAVO-ambassadeurs dinsdag bij elkaar komen. Volgens haar zal dat niet gebeuren onder de artikel 4-procedure van het NAVO-verdrag, waarbij een land de NAVO-leden bijeen kan roepen als zijn veiligheid in het geding komt.

Europese Unie

Donald Tusk, de president van de Europese Commissie, roept mensen op om de rust te bewaren. "In dit gevaarlijke moment na het neerschieten van een Russisch vliegtuig, moet iedereen het hoofd koel houden en kalm blijven'', luidde een tweet.

Zondag houdt de Europese Unie een top met Turkije over de aanpak van de vluchtelingenstroom. In ruil voor financiële steun voor de opvang van met name Syrische vluchtelingen in Turkse opvangkampen, moet Turkije de grenzen naar Europa beter bewaken.

Obama

De Amerikaanse president Barack Obama reageerde desgevraagd op het incident, na een ontmoeting met zijn Franse ambtgenoot François Hollande in het Witte Huis. Obama zei dat Turkije "net als ieder ander land het recht heeft om haar luchtruim te verdedigen".

Volgens Obama is het vooral belangrijk dat de Rusland en Turkije met elkaar gaan praten en maatregelen gaan nemen om "escalatie te ontmoedigen".

Helikopter

Ondertussen hebben Syrische rebellen volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten in het noordwesten van het land een Russische helikopter beschoten en vernietigd terwijl het op de grond stond.

De helikopter zou op zoek zijn naar de twee piloten die zichzelf met een schietstoel uit de brandende Su-24 bevrijdden. Eén een inzittende van de helikopter is daarbij omgekomen, melden de Russische autoriteiten.