Oud-bondskanselier van Duitsland Helmut Schmidt is overleden. De 96-jarige politicus van de sociaaldemocratische SPD stierf dinsdag in zijn woon- en geboorteplaats Hamburg.

Schmidt was al langere tijd ziek.

De SPD'er volgde zijn partijgenoot Willy Brandt in 1974 op als bondskanselier. Brandt moest het veld ruimen na een schandaal rond spionage door de DDR, het toenmalige communistische Oost-Duitsland.

Schmidt bleef regeringsleider tot 1982. Tijdens zijn regeerperiode werd Duitsland geconfronteerd met twee oliecrises en de terreur van de extreemlinkse Rote Armee Fraktion (RAF) en ook de Koude Oorlog was nog in volle gang, terwijl een groot deel van Duitsland achter het IJzeren Gordijn verborgen lag.

Schmidt zette met de DDR de ontspanningspolitiek van zijn voorganger Brandt voort.

Video: De carrière van Schmidt in 1 minuut 

Beleid

Het was destijds ook het beleid van het westerse bondgenootschap NAVO om toenadering te zoeken tot het Oostblok om over ontwapening te praten. Tegelijkertijd wilde het Westen echter kracht uitstralen met een uitgebreide en moderne bewapening.

Daarom werden in Europa onder meer kruisraketten met kernkoppen neergezet. De pragmaticus Schmidt was een bevlogen ijveraar voor dit omstreden 'NAVO-dubbelbesluit'.

Tijdens Schmidts regeerperiode werd de Bondsrepubliek een steeds sterkere economische wereldmacht. Schmidt onderhield nauwe banden met de Franse president Valéry Giscard d' Estaing (president van 1974 tot 1981). Hun vriendschap bleef na hun regeerperiodes bestaan.

“Een groot staatsman die al bij leven een historisch figuur was”
Mark Rutte over Helmut Schmidt

Politiek actief

Nadat de christendemocraten en liberalen Schmidts regering in 1982 ten val hadden gebracht, bleef hij politiek actief, onder meer als uitgever van het weekblad Die Zeit en als politiek-economisch commentator. Hij laakte bijvoorbeeld het beleid van bondskanselier Angela Merkel tijdens de Griekse schuldencrisis.

Schmidt was een graag geziene gast in politieke praatprogramma's. De Duitse tv stelde de kettingrokende oud-kanselier vrij van alle rookverboden, zodat de gast met een mentholsigaret in de hand zijn licht over de toestand kon laten schijnen.

'Groot staatsman'

Premier Mark Rutte herinnert zich Schmidt als "een groot staatsman die al bij leven een historisch figuur was". "Helmut Schmidt heeft de moderne Duitse geschiedenis als het ware in zijn persoon doorleefd. Van daaruit heeft hij steeds een scherp besef gehad van de historische verantwoordelijkheid van Duitsland in het naoorlogse Europa."

"Als bondskanselier stond hij voor het moderne Duitsland en week hij niet voor de terreur van de Rote Armee Fraktion. Schmidt was een man van de daad die sprak met overtuiging. Niet voor niets is hij ook na zijn periode als bondskanselier gezaghebbend gebleven. Zijn dood is een groot verlies voor Duitsland."

'Politiek instituut'

Huidig bondskanselier Angela Merkel noemde Schmidt een "politiek instituut". Duitsland is hem volgens haar erg veel dank verschuldigd. "Hij heeft met zijn standvastigheid zware beproevingen doorstaan."

Merkel komt uit het communistische Oost-Duitsland, de DDR (1949-1990), en haalde herinneringen op aan 1962, toen Schmidt nog verantwoordelijk was voor de Binnenlandse Zaken van de West-Duitse deelstaat Hamburg die door overstromingen werd geteisterd.

"Ik weet nog heel goed, dat ik toen als klein meisje, en natuurlijk met mijn ouders, in de DDR letterlijk aan de radio gekluisterd was omdat we ons zulke zorgen maakten over het lot van mijn grootmoeder en tante in Hamburg. Het was vooral Helmut Schmidt op wie wij vertrouwden om de situatie weer onder controle te krijgen", aldus Merkel.

Juncker

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commisie, is geraakt door de dood van zijn "vriend" Schmidt. "We verliezen een groot mens die veel gedaan heeft gekregen met zijn politieke moed."

De leider van de Duitse sociaaldemocratische SPD, vicekanselier Sigmar Gabriel, heeft de voormalige bondskanselier geprezen door te stellen dat Europa de nalatenschap van Schmidt is.