Partij van Erdogan haalt absolute meerderheid bij Turkse verkiezingen

De Turkse president Recep Tayyip Erodgan heeft zondag met zijn partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AK) een absolute meerderheid in het parlement veroverd. Hij kreeg bijna de helft van de stemmen.

Dat meldt staatspersbureau Anadolu. Premier Ahmet Davutoglu (AK) noemde het "een overwinning voor de democratie".

Ruim 54 miljoen mensen konden tussen 05.00 en 15.00 uur (Nederlandse tijd) hun stem uitbrengen in een van 175.000 stembureaus. Bijna 1,3 miljoen Turken hadden in het buitenland al gestemd, inclusief 114.000 kiezers in Nederland.

De verkiezingsuitslag in Turkije laat zien dat het volk heeft gekozen voor stabiliteit en vertrouwen, zei president Erdogan zondagavond. Volgens de president was de stabiliteit in het land op het spel komen te staan na de verkiezingen van 7 juni. 

Verloren

De AK verloor in juni voor het eerst in dertien jaar de absolute meerderheid in het 550 leden tellende parlement. Volgens waarnemers zag Erdogan de stembusgang zondag als een herkansing. Opiniepeilers stelden dat zijn opzet niet zou lukken en hij rond de 40 procent zou blijven steken.

Erdogan had zondag ook een boodschap voor de Koerdische partij PKK. Volgens de president geeft de uitslag het signaal af dat ''geweld, bedreigingen en bloedvergieten niet samengaat met democratie en rechtsstaat".

Premier Davutoglu riep de andere politieke partijen opgeroepen samen aan een nieuwe grondwet te werken. Hij stelde voor om gezamenlijk te werken aan een Turkije dat vrij is van conflicten en spanningen.

Video: Turkse premier wil nieuwe grondwet

Alleen regeren

Erdogan kan waarschijnlijk alleen verder regeren. Volgens Turkse media kan de AK op 316 zetels rekenen. De streng seculiere CHP (Republikeinse Volkspartij) moet het doen met een kwart van de stemmen, de extreemrechtse nationalisten van de Partij van de Nationalistische Beweging (MHP) kregen bijna 12 procent. 

De links-radicale pro-Koerdische Democratische Volkspartij (HDP) haalde de kiesdrempel van 10 procent op het nippertje.

Kritiek

Volgens Selahattin Demirtas, één van de twee leiders van de HDP, zijn de parlementsverkiezingen onder oneerlijke omstandigheden gehouden. Demirtas zei dat zijn partij in de aanloop naar de verkiezingen vijf maanden lang onder druk is gezet door de regering, aldus de Turkse krant Hürriyet.

Demirtas liet weten dat zijn partij niet aan het voeren van campagne was toegekomen, onder meer door een aanslag in Ankara op 10 oktober. De andere HDP-leider, Fiksen Yüksedag, zei dat in de periode voor de verkiezingen circa vijfhonderd leden en medewerkers van de HDP zijn opgepakt.

Ongeregeldheden

In de Turkse en etnisch overwegend Koerdische stad Diyarbakir zijn zondagavond ongeregeldheden uitgebroken na de parlementsverkiezingen. Veiligheidstroepen hebben traangas afgeschoten op betogers die met stenen gooiden.

De betogers keerden zich tegen de verkiezingsuitslagen die ze als vervalst zien. De Koerden zijn boos over het beleid van Erdogan, dat in hun ogen onder meer heeft geleid tot het gedogen van soennitische extremisten van Islamitische Staat en tot het mislukken van het vredesproces met de extremistische Koerdische strijdgroep PKK (Koerdische Arbeiderspartij).

Verkiezingen Turkije

De partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AK), opgericht door president Recep Tayyip Erdogan, stevent zondag af op een overtuigende verkiezingswinst. © ANP
De belangrijkste oppositiepartij, de CHP van Kemal Kilicdaroglu, staat op 20 procent van de stemmen. Met een absolute meerderheid kan de AK-partij straks alleen regeren. © ANP
Ruim 54 miljoen mensen konden hun stem uitbrengen in een van 175.000 stembureaus. Bijna 1,3 miljoen Turken hadden in het buitenland al gestemd. © ANP
In Diyarbakir gaan aanhangers van de pro-Koerdische HDP de straat op. De partij lijkt de kiesdrempel te hebben gehaald. © ANP
De Turken kiezen zondag een nieuw parlement. © ANP
Veiligheid is een belangrijk thema in de verkiezingen. Ankara werd recentelijk opgeschrikt door twee bomaanslagen. © ANP
Tegenstanders van Erdogan vrezen dat hij nooit zijn best heeft gedaan om een coalitie te smeden en nieuwe verkiezingen heeft uitgeschreven om alsnog een meerderheid af te dwingen. © ANP
De kans is groot dat de AK-partij opnieuw een coalitie moet smeden na de verkiezingen van zondag. © ANP
In totaal mogen meer dan 54 miljoen Turken hun stem uitbrengen. © ANP
Als de AK-partij opnieuw geen meerderheid wint, zal zij moeten onderhandelen met de seculiere CHP die ooit werd opgericht door Kemal Atatürk, of de nationalistische MHP. © ANP
Erdogan bracht zijn stem uit in Istanbul. © ANP
Aanhangers van de partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AK) gaan na het horen van de eerste resultaten de straat op om feest te vieren. © ANP
Aanhangers van de partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AK) gaan na het horen van de eerste uitslagen de straat op om feest te vieren. © ANP
De partij van Erdogan haalde een absolute meerderheid met bijna de helft van de stemmen. © ANP
Na de bekendmaking van de uitslagen braken op verschillende plaatsen rellen uit. © ANP
De politie greep op verschillende plaatsen in. © ANP

Meerderheid

Erdogan besloot tot nieuwe verkiezingen omdat er na de vorige stembusgang op 7 juni geen regeringscoalitie kon worden gesmeed. De oppositie stelt dat Erdogan niet zijn best heeft gedaan een coalitieregering te vormen, omdat hij op zoek is naar een machtsmonopolie. 

De AK heeft zondag zijn meerderheid teruggekregen, maar deze is niet groot genoeg voor Erdogans lopende 'presidentiële project'. Zo streeft hij naar een stelsel waarbij de president net als in bijvoorbeeld in Frankrijk en de VS ook praktisch de baas van de regering is.

Officieel heeft de president in Turkije nog steeds een ceremoniële rol. Om dat te veranderen kan de regering een referendum houden en daar zijn 330 parlementsleden voor nodig. De grondwet kan ook door een meerderheid van 367 parlementariërs worden gewijzigd.

Lees meer over:
Tip de redactie