De Europese Unie gaat nog eens 120.000 vluchtelingen verdelen over de lidstaten. Dat is de uitkomst van een stemming in Brussel van de bewindslieden die gaan over asiel.

Het gaat om 66.000 vluchtelingen die in Italië en Griekenland aankloppen en om 54.000 vluchtelingen die elders in Europa zitten.

Elk EU-land, ook Italië, Griekenland of zelfs Duitsland, zou kunnen vragen om een deel van de vluchtelingen elders in Europa te kunnen laten opnemen.

Het akkoord kwam er niet met unanimiteit. Tsjechië, Slowakije, Hongarije en Roemenië stemden tegen de verdeling, meldde de Tsjechische minister Milan Chovanec via sociale media. Finland onthield zich van stemming. Polen, dat zich eerder ook verzette, stemde wel voor.

Verplichte karakter

Met name het verplichtende karakter in het voorstel stuitte hen tegen de borst. In de dinsdag aangenomen tekst is het woord verplicht niet meer te vinden, maar bronnen stellen dat de EU-lidstaten het besluit moeten uitvoeren. Hoe is nog onduidelijk.

Klaas Dijkhoff, staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, zei voorafgaand aan het overleg dat Nederland voor zou stemmen als het tot een stemming zou komen. Na afloop liet hij weten dat het akkoord een "eenmalige constructie" is.  "Er was geen geruzie, maar duidelijk is dat het geen makkelijk besluit was", aldus Dijkhoff.

De vluchtelingen worden herplaatst volgens een verdeelsleutel. Nederland gaat de komende jaren ongeveer zevenduizend vluchtelingen opnemen, zei Dijkhoff. "Maar dan moet wel eerst de registratie op orde zijn. Dat zal nog wel enige tijd duren."

Slowakije

Slowakije weigert de dinsdag in Brussel overeengekomen verdeling te accepteren. Premier Robert Fico kondigde een ''confrontatiekoers" met de EU-partners aan. 

De sociaaldemocraat Fico zei in het parlement in Bratislava nog liever ''een strafzaak tegen Slowakije te riskeren dan het dictaat uit Brussel te respecteren". De premier bekritiseerde de manier waarop het besluit tot stand is gekomen. ''Het is nog nooit voorgekomen dat meningen, waarvoor landen rationele argumenten hebben, door een meerderheid eenvoudig van tafel worden geveegd, alleen omdat men geen consensus kon vinden."

Tsjechië

Volgens de Tsjechische minister-president Bohuslav Sobotka heeft de verdeling van vluchtelingen tegen de wil van Tsjechië plaatsgevonden. Sobotka kwalificeerde het besluit in Brussel als ''een kalmeringsmiddel voor de publieke opinie van de betrokken landen".

Sobotka betitelde het besluit als slecht en zei dat het verder niets bijdraagt aan de oplossing van de oorzaken. President Milos Zeman zei te hopen dat de beslissing woensdag, wanneer de Europese regeringsleiders bijeenkomen, wordt herzien. ''Minister-presidenten zijn meer waard dan ministers van Binnenlandse Zaken. De toekomst zal uitwijzen wat een enorme fout dit besluit was."

Eerste bouwsteen

De Duitse minister Thomas de Mazière noemde het akkoord een "eerste bouwsteen". Hij wees erop dat er "echte oplossingen" moeten komen voor de vluchtelingencrisis. Hij doelde onder meer op het tot een halt toeroepen aan de toestroom, samenwerking met landen als Turkije die ook veel vluchtelingen opvangen en over het terugsturen van mensen die geen recht hebben op bescherming.

Over deze thema's onder meer buigen de regeringsleiders en staatshoofden van de EU zich woensdag tijdens hun ingelaste top in Brussel.

De Europese Commissie reageerde verheugd over het akkoord. Vorige week stemde de EU al in met de vrijwillige herplaatsing van 40.000 vluchtelingen. Ten minste 120.000 migranten moeten binnen twee jaar in andere lidstaten worden ondergebracht, om de druk op Zuid-Europese staten te verlichten.

Gezamenlijk antwoord

"Dit is een eerste stap naar een gezamenlijk Europees antwoord op deze humanitaire crisis", stelt PvdA Kamerlid Attje Kuiken in een schriftelijke reactie. "Vluchtelingen moeten in veiligheid kunnen bouwen aan een nieuw bestaan en het ieder-voor-zich-denken in Europa moet stoppen."

Kuiken vindt dat de Europese landen, in navolging van Nederland, ook meer geld ter beschikking stellen voor goede opvang in de aangrenzende landen. "Het overgrote merendeel van de vluchtelingen zit daar nu in vaak erbarmelijke omstandigheden."

Permanent

Sjoerd Sjoerdsma (D66) en Linda Voortman (GroenLinks) vinden dat Europa snel moet komen met een permanente verdeelsleutel. ''We moeten voorkomen dat we elke maand Europese toppen moeten beleggen om afspraken te maken over nieuwe vluchtelingen'', aldus Sjoerdsma.

De VVD vindt dat herverdelen van vluchtelingen op korte termijn een oplossing kan zijn om de druk eerlijk te verdelen, maar ziet dat niet als structurele oplossing. Volgens Malik Azmani (VVD) voorkomen de afspraken dat landen als Italië en Griekenland nog mensen gewoon door laten reizen naar Duitsland en Nederland. ''Europa moet nu verder focussen op beperken van de toestroom, betere terugkeer en aanpak grondoorzaken. Woorden omzetten in daden. Want dit is nog maar een begin.''

''Het CDA steunt dit besluit maar wil vooral dat over oplossingen gedacht wordt voor de lange termijn'', aldus Peter Oskam. ''Dit betekent het aanpakken van de bron van de vluchtelingenproblematiek waarbij de voornaamste opdracht ligt in Syrië. Het CDA pleit bijvoorbeeld voor het creëren van safe havens in Syrië.''