Iraans atoomakkoord volgens Obama 'gebaseerd op controle'

Het akkoord over het atoomprogramma van Iran is "niet gebaseerd op vertrouwen, maar op controle". 

Dat heeft de Amerikaanse president Barack Obama dinsdag na afloop van de vergadering gezegd.

Het akkoord maakt onder andere mogelijk dat inspecteurs van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) toegang krijgen tot de Iraanse complexen.

Volgens Obama zijn nu alle wegen naar het realiseren van een nucleair wapen door Iran afgesneden. 

"Dit akkoord bewijst dat Amerikaanse diplomatiek een betekenisvolle verandering teweeg kan brengen", aldus Obama. "Veranderingen die onze wereld veiliger maken."

Het zou volgens hem "onverantwoordelijk zijn geweest om van dit akkoord weg te lopen''. Zonder dit akkoord zou de kans op oorlogen in de regio groter zijn, aldus de president.

Obama zal zijn veto gebruiken als dat nodig is om het akkoord overeind te houden, waarschuwde hij zijn Republikeinse tegenstanders in Washington.

Volgens de Amerikaanse president heeft Iran toegezegd 98 procent van zijn bestaande voorraad verrijkt uranium, het belangrijkste ingrediënt voor een kernbom, van de hand te doen

Akkoord

Dinsdag bereikten de zes wereldmachten, Iran en de VN een akkoord over de afbouw van het atoomprogramma van Iran. Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Rusland en China onderhandelden jarenlang onder leiding van de EU.

In het akkoord staat dat Iran zijn nucleaire programma zal afbouwen. In ruil worden internationale sancties tegen het land opgeheven.

Video: Obama spreekt over akkoord atoomprogramma Iran

Republikeinen

Voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en Republikein John Boehner reageerde fel: "In plaats van de verspreiding van kernwapens in het Midden-Oosten te stoppen, is het waarschijnlijk dat dit akkoord leidt tot een wereldwijde kernwapenwedloop.''

Ook presidentskandidaten van Republikeinse zijde deden een duit in het zakje. Wat kandidaat Marco Rubio betreft "ondermijnt het akkoord onze nationale veiligheid''.

"Ik heb vanaf het begin gezegd dat ik geen deal met Iran zal steunen die de mullah's de mogelijkheid laat om kernwapens te ontwikkelen, Israël te bedreigen en hun regionale expansiedrift en steun voor terrorisme voort te zetten.''

Ook zijn concurrenten Mike Huckabee en Lindsey Graham waren er snel bij om in harde bewoordingen het akkoord te bekritiseren. Graham sprak van een "mogelijke doodstraf voor Israël''.

Poetin

De Russiche president Vladimir Poetin reageerde dinsdag met de woorden "een stevige keuze voor stabiliteit en samenwerking". 

"De wereld kan opgelucht ademhalen'', aldus Poetin. 

Voor Rusland is de deal gunstig. Poetin voorziet een vruchtbare samenwerking met Iran op het gebied van nucleaire technologie, waarvan Rusland veel in huis heeft.

Daarnaast kan Iran wat Poetin betreft een belangrijke bijdrage leveren aan het tegengaan van terrorisme in het Midden-Oosten. In zekere zin doet Iran dat overigens al, want het land is betrokken bij de strijd tegen Islamitische Staat (IS) in Irak en Syrië.

Rusland ziet meer voordelen. Zo suggereerde minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov direct dat wapenhandel met Iran weer mogelijk kan worden. Althans, als de VN-Veiligheidsraad daarmee akkoord gaat.

Video: Opluchting overheerst na akkoord met Iran

'Raketschild'

Verder herinnerde Lavrov de Verenigde Staten aan eerdere uitspraken over het plan voor een 'raketschild' in Oost-Europa.

Het defensieve raketsysteem zou bedoeld zijn om eventuele raketten uit Iran te onderscheppen en niets met de spanningen tussen het Westen en Rusland te maken hebben. Volgens Lavrov kan het hele plan dus in de prullenbak nu de wereldmachten en Iran hun geschil hebben bijgelegd.

Hassan Rohani

De Iraanse president Hassan Rohani stelde dat er met het akkoord een einde komt aan de "illegale sancties", terwijl de "nucleaire prestaties" van Iran overeind blijven. "Een nieuw tijdperk is begonnen.''

Volgens Rohani heeft zijn land "nooit gevraagd om liefdadigheid''. "We vroegen om eerlijke, rechtvaardige onderhandelingen waarbij alle partijen zouden winnen.'' Hij prees het resultaat van die besprekingen en kondigde een hernieuwde samenwerking van Iran met de wereld aan.

Rohani bekritiseerde in zijn toespraak de "zinloze pogingen'' van Israël om een akkoord tegen te houden. De Israëlische regering blijft bang voor een Iraanse atoombom en heeft veel moeite gedaan om vooral de Amerikanen van ondertekening te weerhouden.

Assad

Ook president Assad van Syrië schaarde zich bij de staatslieden die tevreden zijn met de overeenkomst. "Een belangrijke omslag in de geschiedenis van Iran, de regio en de wereld", zei hij over het verdrag.

De Syrische staatsman vertrouwt erop dat de Iraniërs zullen meewerken aan de bestrijding van opstandelingen en aan de vorming van vrede en stabiliteit. Assad heeft een boodschap met die strekking gestuurd aan Irans hoogste leider, de ayatollah Ali Khamenei.

Economische winst

Volgens bronnen binnen de Amerikaanse regering levert het toestaan van inspecties en het accepteren van beperkingen op zijn nucleaire programma Iran al snel economische winst op.

Zo zou er alleen al zo'n 100 miljard dollar aan bevroren buitenlandse tegoeden vrijkomen. Dat gebeurt zodra inspecteurs hebben vastgesteld dat Iran zich aan de afspraken houdt.

Wanneer het geld precies vrijkomt, moet nog blijken. Allereerst komt de VN-Veiligheidsraad binnen enkele dagen bijeen om over de afspraken te stemmen. 

Los van de bevroren tegoeden zal het opheffen van handelsbeperkingen Iran veel opleveren. Het land heeft enorme olie- en gasreserves die het binnenkort weer naar de wereldmarkt kan brengen.

Bert Koenders

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken spreekt dinsdag van "een belangrijke mijlpaal". 

"Op deze manier kan een einde worden gemaakt aan één van de grootste veiligheidsdreigingen van dit moment.''

De overeenkomst vormt een basis om de relatie tussen Iran en de internationale gemeenschap te verbeteren, aldus de bewindsman die op bezoek is in Israël. "Het akkoord biedt kansen en is een overwinning voor de diplomatie.''

Koenders heeft begrip voor de Israëlische zorgen over het Iraanse nucleaire programma. Het is volgens hem belangrijk dat de afspraken van het akkoord goed worden nageleefd. De sancties worden stapsgewijs afgebouwd, maar worden weer ingesteld als Iran de afspraken niet nakomt.

Vooral de VS en Israël vreesden dat Iran in het geheim werkte aan een kernwapen. Iran heeft steeds gezegd vreedzame doeleinden na te streven met zijn nucleair programma.

Lees meer over:
Tip de redactie