De Europese Unie houdt donderdag een speciale top in Brussel over de problematiek rond de bootvluchtelingen die de Middellandse Zee regelmatig over proberen te steken. 

EU-President Donald Tusk heeft de regeringsleiders en staatshoofden van de 28 EU-landen bijeengeroepen om te praten over wat Europa kan doen om te voorkomen dat vluchtelingen sterven op de Middellandse Zee.

''De situatie in de Middellandse Zee is dramatisch en dat mag niet langer voortduren. Wij kunnen niet toestaan dat honderden mensen sterven bij de oversteek naar Europa'', zei Tusk in een videoboodschap.

De Pool zei dat hij de top houdt om op het hoogste niveau te praten over wat Europa kan én moet doen om de situatie op korte termijn te verlichten.

Alleen al de laatste dagen verdronken mogelijk meer dan duizend migranten doordat hun vaak gammele of overbeladen boten zonken.

Video: De toespraak van EU-president Tusk

Vier vragen

EU-president Tusk zei donderdag dat hij geen "snelle oplossingen'' verwacht voor wat hij de wortel van migratie noemt. "Die is er gewoon niet.'' Wel zullen de Europese Commissie en de Europese buitenlanddienst met voorstellen komen voor concrete en nu te nemen maatregelen, zei Tusk.

De top zal draaien om vier vragen: Hoe stoppen we de mensensmokkelaars die voor geld de levens van honderden mensen in gevaar brengen? Hoe kunnen we meer doen om mensen op zee te redden? Hoe helpen we de Europese landen die het meest worden getroffen door de vluchtelingenstroom en hoe kunnen we beter samenwerken met de landen waar de vluchtelingen vandaan komen of vertrekken?

"Dit is niet een zaak van de zuidelijke Europese landen alleen. Dit treft ons allemaal, heel Europa. Daarom moeten we handelen, samen en nu'', zo besloot Tusk zijn boodschap.

Spoedberaad

Ministers van de Europese Unie kwamen maandagmiddag al in Luxemburg bijeen in een spoedberaad over de vluchtelingencrisis. 

Daarin is onder meer afgesproken dat De Europese Commissie meer bootvluchtelingen wil redden die de Middellandse Zee oversteken. 

De Europese Unie zou haar Triton-missie in de Middellandse Zee kunnen uitbreiden. Met onder meer schepen en vliegtuigen wordt geprobeerd bootvluchtelingen op te sporen en ze tegen te houden. Ook worden ze gered, mochten ze in problemen zijn gekomen.

De commissie presenteerde in totaal tien punten om de crisis zo snel mogelijk te verlichten. Voor Nederland schoof minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken en minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) aan.

Koenders sloot eerder maandag niet uit dat Nederland een grotere bijdrage gaat leveren aan Triton. Nederland zet op dit moment een kustwachtvliegtuig in. Het toestel voert in ieder geval tot eind april surveillancevluchten uit boven zee.

De Triton-missie, die op 1 november vorig jaar begon, heeft een maandelijks budget van 2,9 miljoen euro. Het commando is in handen Italië. Bij de operatie wordt alleen de zee rond de Italiaanse kust in de gaten gehouden.

Humanitaire missie

Wat de Tweede Kamer betreft moet Europa een humanitaire missie in de Middellandse Zee opzetten die als doel heeft de levens van de bootvluchtelingen te redden.

Onlangs nam de Kamer een motie van de PvdA en GroenLinks aan die het kabinet oproept zich hier op Europees niveau sterk voor te maken.

De VVD stemde tegen de motie. Woordvoerder Azmani is bang dat zo’n missie ertoe zal leiden dan meer vluchtelingen op nog slechtere bootjes de oversteek zullen maken. 

Daarnaast roept de motie op tot een gezamenlijk Europees asielbeleid te komen met "fatsoenlijke opvang in alle lidstaten". Ook moet er geïnvesteerd worden in goede opvang in de regio.

'Hardvochtige politiek'

Mensenrechtenchef van de Verenigde Naties, de Jordaanse prins Zeid Raad al-Hussein, zegt maandag in een reactie op de jongste drama's dat "de hardvochtige Europese politiek jegens migranten veel levens kost". 

"Terwijl we horen over nog meer mannen, vrouwen en kinderen die hun leven hebben verloren op zoek naar een beter en veiliger bestaan in het buitenland, ben ik geschokt, maar niet verbaasd over de tragedie. Deze doden en de honderden anderen zijn voorspelbaar en een gevolg van wanbeleid dat samengaat met een monumentaal gebrek aan medeleven'', aldus de prins.

Alles over bootvluchtelingen in ons dossier