Zes grote mogendheden en Iran zijn het in Lausanne eens geworden over de belangrijkste zaken om voor eind juni te komen tot een allesomvattend akkoord over de nucleaire activiteiten van Iran. 

Dit hebben Duitse en Iraanse diplomaten donderdag in de Zwitserse stad gezegd. EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini las donderdag een gezamenlijke verklaring voor waarin wordt gezegd dat een 'beslissende stap' is gezet. 

Op basis van de resultaten in Lausanne kan er verder worden gewerkt om uiteindelijk eind juni een definitief akkoord te bereiken.

Dat moet een eind maken aan de jarenlange vruchteloze inspanningen om te komen tot een nucleair akkoord tussen Iran en vier westerse mogendheden (de VS, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland), China en Rusland.

Volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif zijn er oplossingen gevonden. Hij twittert dat de landen die deelnemen aan het overleg klaar zijn om de overeenkomst te gaan opstellen. 

Splijtstof

Mogherini zei dat overeenstemming is bereikt over diverse beperkingen voor het Iraanse uraniumverrijkingsprogramma. Deze moeten voorkomen dat splijtstof die gebruikt wordt voor energieopwekking of medische doeleinden, geschikt wordt gemaakt voor kernwapens. Ook zal Iran geen plutonium produceren dat voor kernwapens kan worden gebruikt. 

Als de nucleaire waakhond van de Verenigde Naties kan bevestigen dat Iran zich aan de afspraken houdt, zullen de economische sancties die met betrekkingen tot Irans atoomprogramma's zijn opgelegd worden opgeheven. 

Video: Basis voor akkoord nucleaire activiteiten Iran gelegd

Obama

President Barack Obama had het over een historische ''goede deal'' en waarschuwde het door de Republikeinen gedomineerde Congres in Washington. Als dat de deal afwijst zal het de schuld krijgen van het falen van de diplomatie." Hij noemt een diplomatische oplossing "de beste optie die er is". 

Ook verzekert de president dat als de deal doorgaat, de wereld een veiligere plek wordt. Als Iran vals speelt, zal de wereld het weten. Het akkoord is niet gebaseerd op vertrouwen, het is gebaseerd op controle." 

Israël

Israël heeft donderdag afwijzend gereageerd op de positieve reacties over het akkoord. ''De glimlachen in Lausanne staan los van de ellendige realiteit waarin Iran weigert enige concessies te doen over zijn kernprogramma en Israël en alle andere landen in het Midden-Oosten blijft bedreigen'', zei de minister van Strategie Yuval Steinitz.

''We zullen doorgaan met onze pogingen om dat uit te leggen en de wereld ervan te overtuigen, in de hoop een slecht (finaal) akkoord te voorkomen'', aldus de minister.

De permanente leden van de VN-Veiligheidsraad (China, Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland en de VS) en Duitsland onderhandelen in de Zwitserse stad over een basisakkoord met Iran over de nucleaire activiteiten van dat land.

Ze willen dat die activiteiten worden beperkt in ruil voor een geleidelijke opheffing van internationale sancties tegen Iran. Iran wil nucleair onderzoek blijven doen en kernenergie opwekken en wil dat de sancties heel snel van tafel gaan omdat de economie op zijn laatste benen loopt.

De partijen hadden afgesproken dat er uiterlijk dinsdag 31 maart een akkoord zou liggen. Dat is nog steeds niet gebeurd.

Koenders

Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) is tevreden met de uitslag van de atoomonderhandelingen. Hij noemt de basis voor het akkoord met Iran, dat donderdag gelegd is in het Zwitserse Lausanne, een ''belangrijke doorbraak''.

De komende weken wordt verder gewerkt om eind juni een definitief akkoord te bereiken. ''Ik verwelkom het dat de partijen het op hoofdlijnen eens zijn geworden over een onderwerp dat zo lang niet bespreekbaar leek'', aldus Koenders.