Cycloon Pam heeft vrijdag mogelijk voor "een van de ergste natuurrampen in de geschiedenis van de Stille Oceaan gezorgd". Daarvoor vrezen hulpverleners, nu duidelijk wordt hoe groot de schade op eilandengroep Vanuatu is.

Vrijdag trok cycloon Pam vrijwel direct over Efate, het belangrijkste eiland van de groep met daarop ook hoofdstad Port Vila.

Volgens internationale media zijn hele dorpen zo goed als weggevaagd en zijn mogelijk tientallen mensen omgekomen. Er is geen stroom en geen communicatienetwerk meer op Vanuatu. Schuilplaatsen zijn ook beschadigd, waardoor mensen geen kant op kunnen.

Alleen de omvang van de schade in Port Vila is redelijk bekend. Honderden huizen staan onder water, zijn beschadigd of volledig uiteengereten door de storm.

Volgens de president van Vanuatu, Baldwin Lonsdale, zijn de meeste inwoners dakloos aangezien hele dorpen zijn weggevaagd. Op Vanuatu wonen in totaal 267.000 mensen verspreid over 65 eilanden. 

Video: Bevolking Vanatu wacht op hulp

Dakloos

Volgens Unicef is 90 procent van de huizen beschadigd. Van de ruim 50.000 inwoners van de stad zijn er vermoedelijk 10.000 dakloos geworden. Gas, stroom en water zijn er niet meer of slechts mondjesmaat, net als medische zorg en ziekenhuizen.

Vooralsnog staat het dodental op acht, maar onbevestigde berichten spraken al van 44 doden. Vermoedelijk ligt het dodental veel hoger, meldden verschillende hulporganisaties.

Noodtoestand

Nu steeds meer duidelijk wordt over de schade die cycloon heeft aangericht op Vanuatu, heeft de overheid de noodtoestand uitgeroepen. Hulporganisaties omschrijven de situatie zondag als catastrofaal en apocalyptisch.

Lonsdale riep de wereld op om zijn land te helpen. "Ik spreek vandaag tot jullie met een zwaar hart. Namens de overheid en de inwoners van Vanuatu vraag ik aan de wereld: geef ons hulp."

De hulporganisaties kregen zaterdag de eerste donaties binnen voor de hulpverlening op de afgelegen eilandengroep. Groot-Brittannië gaf 2,7 miljoen euro, Nieuw-Zeeland ongeveer 700.000 euro en de Europese Unie stelde een miljoen euro beschikbaar. Ook Australië heeft beloofd hulp te sturen.

Video: Doden door cycloon Pam op Vanuatu

Noodtoestand

Naast Vanuatu zijn ook andere eilandstaten zwaar getroffen door Pam. In Tuvalu is de noodtoestand uitgeroepen, nu stormvloeden vooral in het zuidwesten huizen, gemeenschapsgebouwen, tuinen en landbouwgrond hebben weggespoeld. Hulporganisaties zijn begonnen met het sturen van hulpgoederen.

Op Kiribati kwamen vloedgolven van vier meter hoog voor, waardoor verschillende atollen kampen met schade. Hoe groot de schade is, is nog niet duidelijk.

Eerder eiste Pam een leven op een van de kleine eilandjes bij Papoea-Nieuw-Guinea. Ook daar zijn veel wegen verwoest. Ook de Salomonseilanden kampen met schade. Op een paar eilanden wordt de schade nog geïnventariseerd, maar ook daar zijn vermoedelijk hulpgoederen nodig.

Koers

Pam koerst nu richting Nieuw-Zeeland. Vooral het Noordereiland moet rekenen op zware storm en overlast, zo schrijft The New Zealand Herald zondag (plaatselijke tijd). De autoriteiten waarschuwen dat delen van het eiland zonder stroom zullen komen zitten en dat er her en der flinke schade zal zijn.

Inwoners van het eiland wordt geadviseerd genoeg eten en drinkwater in te slaan voor zeker drie dagen en niet het huis uit te gaan. Mensen die in laaggelegen gebieden wonen, moeten klaar zijn om halsoverkop te vertrekken in het geval van overstromingen. Zondagavond komt Pam aan land.