De vermoorde Russische politicus Boris Nemtsov gaf vrijdag in een rechtstreeks vraaggesprek met de radio-omroep Echo Moskwy bittere kritiek op president Vladimir Poetin, vooral over diens ''waanzinnig agressieve'' Oekraïne-beleid. 

Het vraaggesprek met de kort erna vermoorde Nemtsov is door Echo Moskwy schriftelijk gepubliceerd.

Nemtsov noemde ''het absolute waanzin'' dat volgens hem Poetin al voorbereidingen voor de inlijving van de Krim trof, toen de pro-Russische president Janoekovitsj nog president van Oekraïne was.

Hij leidde dat onder meer af uit een herinneringsmedaille voor 'de bevrijders van de Krim', waar op staat dat de operatie 20 februari 2014 begon. Janoekovitsj werd 22 februari afgezet.

Nemtsov zei met documenten te kunnen bewijzen dat er Russische troepen in Oost-Oekraïne zijn. Die zijn onderdeel ''van de waanzinig agressieve koers van Poetin'', die veel Russen ruïneert.

Volgens Nemtsov bewandelt Rusland met Poetin economisch een doodlopende weg. Die is gebaseerd op de export van grondstoffen en grote staatsondernemingen. Dit leidt niet tot vooruitgang, zei Nemtsov.

Niet gezien

Nemtsov werd vrijdag op straat doodgeschoten. Zijn vriendin zegt in een interview met de Russische nieuwszender Dozjd dat ze zijn moordenaar niet heeft gezien. 

''Ik voel me verschrikkelijk... ik zag niemand. Ik weet niet waar hij vandaan kwam, hij bevond zich achter me'', zei Anna Duritskaja, een Oekraïens model. Het stel wandelde over een brug nadat ze samen hadden gegeten in een restaurant aan het Rode Plein. Daar was haar niets bijzonders opgevallen en ze zei dat het niet in haar opkwam dat iemand hen zou kunnen volgen.

Duritskaja wordt sinds de moord permanent bewaakt, maar zegt liever naar Oekraïne te gaan. ''Ik heb alle recht Rusland te verlaten. Ik ben geen verdachte. Ik ben een getuige die een volledige verklaring heeft afgelegd.''

Ze is verschillende keren gehoord, al haar bezittingen zijn doorzocht en haar telefoongegevens zijn opgenomen. Volgens het model is ze in eerste instantie urenlang verhoord zonder dat een advocaat of vertegenwoordiger van de Oekraïense ambassade aanwezig was.

Anna Politkovskaja

Nemtsov wordt dinsdag begraven op de Trojekoerovskoje-begraafplaats, ver van waar Russische toppolitici meestal een laatste rustplaats vinden. Duritskaja zegt dat ze daar waarschijnlijk niet bij zal zijn. ''Ik kan niet naar buiten. De kans is groot dat ik niet ga.''

Op de Trojekoerovskoje-begraafplaats ligt ook het graf van de kritische journaliste Anna Politkovskaja, die in 2006 werd vermoord.

Oppositie in Rusland

Oppositie in Rusland

Koenders

Volgens minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) bevindt de wereld zich op een ''historisch dieptepunt'' als het gaat om mensenrechtenschendingen. ''De moord op Boris Nemtsov afgelopen vrijdag staat helder op het netvlies. Wereldwijde, grootschalige schendingen moeten een wake-up call zijn'', zei hij maandag in de VN-Mensenrechtenraad in Genève.

Het is volgens Koenders hoog tijd om het tij te keren. En het mag niet bij spreuken en goede bedoelingen blijven. ''Dan wordt het een rituele dans.'' Hij noemde de Mensenrechtenraad een ''essentieel platform'' voor het debat over de bescherming van mensenrechten.

In het verleden is er kritiek geweest op het VN-orgaan omdat er landen in werden gekozen die het met de mensenrechten niet zo nauw nemen, zoals Saudi-Arabië, Rusland en Cuba. Nederland is tot en met 2017 een van de 47 leden van de Mensenrechtenraad.

Lavrov

Koenders heeft in Genève tegenover zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov gezegd geschokt te zijn over de ''afschuwelijke executie'' van Nemtsov. Volgens een verklaring van Koenders zei minister Lavrov dat de daders moeten worden gestraft.

Koenders heeft besloten ambassadeur Dirk Jan Kop, Speciaal Vertegenwoordiger voor Oostelijk Partnerschap en EU-Rusland betrekkingen, naar de begrafenis van Nemtsov te sturen.

Ook spraken ze over de situatie in het oosten van Oekraïne. Daar heerst een broos bestand. Dat werd twee weken geleden in Minsk afgesproken. Koenders maakt zich zorgen. ''De afspraken worden maar gedeeltelijk nagekomen.'' Hij riep Rusland op zich volledig in te zetten voor naleving van het akkoord.

Verder sprak hij met Lavrov over het onderzoek naar de ramp met vlucht MH17 waarbij vorig jaar 298 mensen omkwamen onder wie 196 Nederlanders. Koenders liet hem weten dat het onderzoek ''met de grootst mogelijke nauwkeurigheid'' wordt uitgevoerd. Lavrov zei zaterdag nog dat het onderzoek niet transparant wordt uitgevoerd.